Davos 2026: Prezydent Javier Milei o wolności, etyce i gospodarczym odrodzeniu Argentyny

Podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos, 21 stycznia 2026 roku, prezydent Argentyny Javier Milei wygłosił kluczowe przemówienie zatytułowane "Special Address by Javier Milei, President of Argentina". Wystąpienie, które odbyło się w godzinach 16:30–17:00 CET, skupiło się na fundamentach geoekonomii i polityki, kładąc szczególny nacisk na etykę rynkową oraz wolność gospodarczą. Choć ton prezydenta był bardziej wyważony niż w poprzednich latach, jego argumentacja pozostała bezkompromisowa w obronie nieskrępowanego kapitalizmu.

W swojej retoryce Milei odwołał się do wybitnych myślicieli i ekonomistów, takich jak Thomas Sowell, Murray Rothbard, Adam Smith, Hans-Hermann Hoppe oraz Jesús Huerta de Soto. Jednym z najbardziej uderzających punktów wystąpienia było ogłoszenie końca ery makiawelizmu. Stwierdzenie "Machiavelli nie żyje" (Machiavelli is dead) posłużyło za fundament tezy, że polityka nie może być oddzielona od moralności. Według prezydenta to, co sprawiedliwe, musi być efektywne, a sprawiedliwość i wydajność to dwie strony tego samego medalu, co stanowi bezpośrednie nawiązanie do myśli Huerty de Soto.

Broniąc etycznych podstaw kapitalizmu, Milei ostro skrytykował socjalizm, cytując Thomasa Sowella: "Socjalizm brzmi bardzo atrakcyjnie, ale zawsze kończy się źle – fatalnie źle". Jako przestrogę przywołał przykład Wenezueli, gdzie PKB spadło o 80%, a kraj pogrążył się w korupcji i brutalnej dyktaturze narkotykowej. Prezydent podkreślił wyższość prawa naturalnego nad stanowionym, wskazując za Johnem Locke’em na nienaruszalność życia, wolności i własności prywatnej.

Ważnym elementem wystąpienia było zdefiniowanie sprawiedliwości w systemie kapitalistycznym. Przywołując rzymskie prawo i postać Ulpiana, Milei przypomniał, że sprawiedliwość to stała i wieczna wola oddawania każdemu tego, co mu się należy. Kapitalizm, poprzez wolny rynek i konkurencję, jest jedynym systemem, który w pełni realizuje tę zasadę. Prezydent podkreślił również znaczenie zasady nieagresji jako fundamentu szacunku dla projektów życiowych innych ludzi.

W kwestii efektywności gospodarczej, Milei rozróżnił ujęcie statyczne i dynamiczne. Odwołał się do koncepcji "niewidzialnej ręki" Adama Smitha oraz dowodów Hansa-Hermanna Hoppego na optymalność rynkową bez ingerencji państwa. Zwrócił uwagę, że prawdziwe bogactwo narodów bierze się z kreatywności przedsiębiorców, podziału pracy oraz akumulacji kapitału. Instytucje państwowe, zgodnie z myślą Douglassa Northa, powinny jedynie dążyć do redukcji niepewności, a nie do sterowania rynkiem.

Prezydent stanowczo sprzeciwił się nadmiernej regulacji nowych rynków, w tym dynamicznie rozwijającej się sztucznej inteligencji. Stwierdził, że najbardziej odpowiedzialną rzeczą, jaką mogą zrobić politycy, jest zaprzestanie przeszkadzania tym, którzy czynią świat lepszym. Przedstawiając sukcesy swojej administracji, Milei wyliczył, że od 2023 roku w Argentynie wdrożono aż 13 500 reform, co pozwoliło na wyeliminowanie deficytu budżetowego wynoszącego 15% PKB.

Wskaźniki ekonomiczne Argentyny pod rządami Mileia uległy radykalnej poprawie. Inflacja spadła z dramatycznego poziomu 300% do około 30%, a wskaźnik ubóstwa obniżył się z 57% do 27%. Prezydent zaznaczył, że kluczem do sukcesu było odejście od państwowego rozdawnictwa na rzecz budowania kapitału ludzkiego. Podsumował to metaforą o nauce łowienia ryb zamiast ich dawania, co ma na celu przywrócenie godności i samodzielności obywateli.

Milei odniósł się także do korzeni cywilizacji Zachodu, wskazując na wartości judeochrześcijańskie, greckie i rzymskie. Odrzucił tezę, jakoby kapitalizm niszczył moralność, odwołując się do "Teorii uczuć moralnych" Smitha oraz koncepcji cnót mieszczańskich Deirdre McCloskey. Ostrzegł jednak przed zagrożeniem płynącym z socjalizmu i tzw. "wokeizmu", który określił mianem hipokryzji zagrażającej fundamentom wolnego świata.

Mimo licznych ostrzeżeń, przemówienie zakończyło się akcentem optymistycznym. Milei wyraził przekonanie, że świat zaczyna się budzić, a Ameryka ponownie stanie się latarnią wolności dla całego Zachodu. Finał wystąpienia opierał się na analogii do Tory i walki z faraonem, co stanowiło metaforę batalii o wolność przeciwko tyranii. Prezydent zakończył słowami: "Niech Bóg błogosławi Zachód. Niech będą z nami siły niebios i niech żyje wolność, do diabła!" (Long live freedom, damn it).

W wywiadach towarzyszących forum, Javier Milei doprecyzował swoje stanowisko wobec globalnych potęg. Nazwał Chiny "świetnym partnerem handlowym" (great trading partner), podkreślając, że eksport Argentyny do tego kraju znacząco wzrósł w 2025 roku. Zaznaczył, że Chiny są obecnie drugim najważniejszym rynkiem zbytu po Brazylii, a bliskie relacje handlowe z Pekinem nie stoją w sprzeczności z przyjaźnią z USA i Donaldem Trumpem.

Prezydent podkreślił, że Argentyna potrzebuje otwartych relacji handlowych z całym światem, co jest kwestią przetrwania i wzrostu gospodarczego. Skrytykował protekcjonizm i taryfy celne, choć uczynił to w sposób dyplomatyczny, unikając bezpośredniego ataku na politykę USA. Według niego zamykanie gospodarki zabija potencjał rozwojowy kraju, dlatego Argentyna nie może pozwolić sobie na ideologiczny bojkot partnerów handlowych.

W kwestii polityki walutowej Milei wykazał się pragmatyzmem, potwierdzając, że Argentyna nie jest jeszcze gotowa na pełne uwolnienie kursu peso. Obecna strategia kontrolowanego kursu oraz systematycznego gromadzenia rezerw walutowych została określona jako najbezpieczniejsza droga do stabilizacji. Celem jest uniknięcie gwałtownych szoków i stopniowe przyzwyczajanie obywateli do momentu, w którym waluta zostanie ostatecznie uwolniona.

Podsumowując swoje dotychczasowe osiągnięcia, Milei zaznaczył, że reformy w Argentynie to coś więcej niż tylko cięcia budżetowe. To przede wszystkim tworzenie stabilnych warunków dla przedsiębiorczości i inwestycji zagranicznych. W obliczu globalnej niepewności związanej z geopolityką i rozwojem technologii, prezydent Argentyny opowiedział się za minimalizacją roli państwa, chwaląc jednocześnie odrodzenie idei wolnościowych w Ameryce.

• Data wystąpienia: 21 stycznia 2026 roku
• Liczba wdrożonych reform: 13 500
• Spadek inflacji: z 300% do 30%
• Redukcja ubóstwa: z 57% do 27%
• Główni partnerzy handlowi: Brazylia i Chiny