Trung Quốc từ bỏ quy chế quốc gia đang phát triển tại WTO: Tín hiệu thay đổi lớn trong thương mại toàn cầu

Tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York vào ngày 23 tháng 9 năm 2025, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã tuyên bố một quyết định mang tính bước ngoặt: Trung Quốc sẽ không còn yêu cầu các lợi ích dành cho quốc gia đang phát triển tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nữa. Quyết định này, được Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala ca ngợi là "tin tức quan trọng cho cải cách WTO" và là "kết quả của nhiều năm nỗ lực", báo hiệu một sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận thương mại quốc tế của Trung Quốc.

Động thái này đáp ứng những lo ngại lâu dài của Hoa Kỳ, quốc gia từ lâu đã lập luận rằng các nền kinh tế lớn như Trung Quốc nên từ bỏ các ưu đãi dành cho nước đang phát triển, vốn bị cho là mang lại lợi thế không công bằng. Việc Trung Quốc từ bỏ các điều khoản về "đối xử đặc biệt và khác biệt" (SDT) trong các đàm phán WTO hiện tại và tương lai được xem là một bước đi chiến lược, thể hiện sự sẵn sàng của Bắc Kinh trong việc chấp nhận các nghĩa vụ cao hơn và đóng vai trò tích cực hơn trong hệ thống thương mại đa phương. Quyết định này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng thương mại gia tăng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, với các biện pháp thuế quan và trả đũa lẫn nhau.

Việc Trung Quốc từ bỏ quy chế này không làm thay đổi bản thân tình trạng là một quốc gia đang phát triển của nước này. Các quan chức Bộ Thương mại Trung Quốc nhấn mạnh rằng Trung Quốc vẫn là một quốc gia có thu nhập trung bình và là một phần của thế giới đang phát triển. Tuy nhiên, quyết định này có ý nghĩa quan trọng trong việc định hình lại các cuộc đàm phán thương mại toàn cầu. Nó có thể mở đường cho những cải cách đã bị trì hoãn từ lâu tại WTO, một tổ chức đang đối mặt với những thách thức về hiệu quả hoạt động trong bối cảnh thay đổi của nền kinh tế thế giới.

Trong lịch sử, các quy định SDT của WTO đã cho phép các quốc gia đang phát triển có thời gian thực hiện các cam kết dài hơn, nhận hỗ trợ kỹ thuật và có những ngoại lệ nhất định so với các quy tắc mà các nước phát triển phải tuân thủ. Trung Quốc, với tư cách là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, việc tiếp tục sử dụng các ưu đãi này đã gây ra tranh cãi. Quyết định từ bỏ này của Trung Quốc, dù không phải là một sự thay đổi về phân loại chính thức, nhưng lại là một tín hiệu mạnh mẽ về cam kết của nước này đối với hệ thống thương mại dựa trên luật lệ.

Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng ngày càng thể hiện vai trò là nhà cung cấp các khoản vay và hỗ trợ kỹ thuật cho các quốc gia khác, đặc biệt là trong các dự án cơ sở hạ tầng. Động thái từ bỏ các lợi ích SDT tại WTO có thể được xem là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của Trung Quốc nhằm củng cố vai trò của mình như một "người bảo vệ" hệ thống thương mại quốc tế và định hình lại trật tự kinh tế toàn cầu. Các nhà phân tích cho rằng đây có thể là một cử chỉ thiện chí nhằm thúc đẩy các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, đồng thời nâng cao uy tín của Trung Quốc trên trường quốc tế như một đối tác thương mại đáng tin cậy hơn.