IEA phê duyệt xả 400 triệu thùng dầu kỷ lục nhằm đối phó với lệnh phong tỏa eo biển Hormuz

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa chính thức thông qua quyết định giải phóng 400 triệu thùng dầu từ các kho dự trữ chiến lược của các quốc gia thành viên. Đây là một hành động phối hợp quy mô lớn, được thống nhất vào ngày 11 tháng 3 năm 2026 sau một cuộc họp khẩn cấp của chính phủ các nước thành viên. Đây được xem là đợt xả kho lớn nhất trong lịch sử của cơ quan này kể từ khi thành lập. Giám đốc điều hành IEA, ông Fatih Birol, nhấn mạnh rằng quy mô của những gián đoạn hiện tại trên thị trường dầu mỏ toàn cầu đòi hỏi một phản ứng mang tính quốc tế và quyết liệt.

Biện pháp khẩn cấp này là phản ứng trực tiếp trước tình trạng giá năng lượng thế giới leo thang chóng mặt, hệ quả từ cuộc xung đột quân sự nổ ra giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 năm 2026. Cuộc khủng hoảng nguồn cung trở nên trầm trọng do sự gián đoạn nghiêm trọng tại eo biển Hormuz, nơi vốn đảm nhận khoảng một phần năm tổng lượng giao dịch dầu mỏ bằng đường biển toàn cầu. Theo dữ liệu từ IEA, khối lượng xuất khẩu qua eo biển này đã sụt giảm xuống mức dưới 10% so với thời điểm trước xung đột, buộc các nhà khai thác trong khu vực phải cắt giảm sản lượng khai thác. Cần lưu ý rằng, trong năm 2025, trung bình mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua tuyến đường huyết mạch này.

Sự leo thang căng thẳng sau các cuộc không kích phối hợp của Mỹ và Israel, bao gồm cả việc tiêu diệt Lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei, đã khiến phí bảo hiểm vận tải biển tăng vọt. Sau đó, các gói bảo hiểm trách nhiệm đã bị các đơn vị cung cấp rút lại hoàn toàn, khiến việc di chuyển qua eo biển trở nên không khả thi về mặt thương mại đối với hầu hết các chủ tàu trên thế giới. Giá dầu Brent, vốn là tiêu chuẩn quốc tế, đã có thời điểm vượt ngưỡng 100 USD/thùng, trong khi trước khi chiến tranh nổ ra, mức giá này chỉ dao động quanh mức 70 USD.

Tổng cộng 400 triệu thùng dầu sẽ được đưa ra thị trường theo lộ trình cụ thể dựa trên điều kiện quốc gia của từng nước thành viên. Đây là lần hành động tập thể thứ sáu của IEA kể từ khi tổ chức này được thành lập vào năm 1974. Trước đó, đợt xả kho lớn nhất đạt mức 182 triệu thùng vào năm 2022, sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự tại Ukraine. Nhật Bản, quốc gia phụ thuộc tới 70% lượng dầu nhập khẩu qua eo biển Hormuz, đã tuyên bố sẵn sàng là nước đầu tiên xả khoảng 80 triệu thùng từ kho dự trữ quốc gia của mình, bắt đầu từ ngày 18 tháng 3.

Quyết định của IEA được đưa ra ngay trước thềm hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo G7, khẳng định cam kết phối hợp của các quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới nhằm ngăn chặn sự sụp đổ của thị trường năng lượng. Các nhà phân tích tại Bernstein trước đó đã cảnh báo rằng nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, giá dầu có thể chạm mốc 150 USD/thùng. Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng, dù việc xả kho khẩn cấp có thể xoa dịu cú sốc kinh tế tức thời, nhưng sự ổn định lâu dài của giá cả và dòng chảy năng lượng vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào việc khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz.

Việc triển khai kế hoạch xả kho khổng lồ này không chỉ nhằm mục đích hạ nhiệt giá dầu mà còn gửi đi một thông điệp chính trị mạnh mẽ về sự đoàn kết quốc tế trước khủng hoảng. Các quốc gia thành viên IEA đang nỗ lực tối đa để đảm bảo rằng các chuỗi cung ứng năng lượng không bị đứt gãy hoàn toàn trong bối cảnh địa chính trị cực kỳ phức tạp tại Trung Đông. Sự thành công của chiến dịch này sẽ là bài kiểm tra quan trọng cho khả năng ứng phó khủng hoảng của các nền kinh tế lớn trước những biến động khó lường của thị trường thế giới.