Di sản Ẩm thực Ai Cập Cổ đại: Từ Lúa mạch đến Gia vị Nhập khẩu

Các nghi thức tang lễ và phát hiện khảo cổ tại Ai Cập cổ đại đã hé lộ một nền văn hóa ẩm thực phức tạp, vượt xa những quan niệm đơn giản về chế độ ăn uống thời kỳ đó. Trọng tâm của khẩu phần ăn uống hàng ngày, áp dụng cho mọi tầng lớp xã hội, là các sản phẩm làm từ lúa mạch và lúa mì emmer, nguyên liệu cơ bản để sản xuất bánh mì và bia, thức uống không thể thiếu trong đời sống. Những bằng chứng chữ tượng hình trên tường đền thờ và lăng mộ cung cấp cái nhìn sâu sắc về thói quen ăn uống, cho thấy bia thậm chí còn được dùng để trả lương cho thợ thủ công.

Thực phẩm có nguồn gốc địa phương, phù hợp với các nguyên tắc dinh dưỡng, đóng vai trò quan trọng trong chế độ ăn uống của người dân thường. Các loại rau củ và cây trồng phổ biến bao gồm hành tây, đậu lăng, cùng với trái cây như chà là và lựu, những sản vật được hưởng lợi từ hệ thống tưới tiêu của sông Nile màu mỡ. Nghiên cứu về đồng vị carbon trên hài cốt xác ướp từ giai đoạn 3.500 TCN đến năm 600 cho thấy xu hướng ăn chay chiếm ưu thế hơn, với thịt là thực phẩm ít được tiêu thụ, ngoại trừ các dịp lễ hội hoặc khi được Pharaoh ban tặng.

Giới tinh hoa Ai Cập có sự khác biệt rõ rệt về mặt tiêu thụ, với việc thường xuyên được dùng các loại thịt gia cầm, thịt bò và thịt lợn. Để bảo quản những nguồn protein quý giá này, giới thượng lưu đã áp dụng các kỹ thuật tinh vi, bao gồm việc sử dụng các loại nhựa thơm nhập khẩu như *pistacia*. Ngoài ra, các phát hiện khảo cổ cho thấy người Ai Cập cổ đại sở hữu tới 21 loại dầu thực vật khác nhau, chiết xuất từ vừng, thầu dầu, và hạt lanh, với dầu cây cải ngựa là loại được ưa chuộng nhất.

Sự tinh tế trong ẩm thực Ai Cập còn được thể hiện qua các kỹ thuật gia vị phức tạp, cho thấy một nền văn hóa thực phẩm cân bằng và tiên tiến. Các nguyên liệu tạo hương vị bao gồm tỏi, thì là, và mật ong, vốn là chất tạo ngọt chính dù khá đắt đỏ. Người Ai Cập cũng sử dụng nhiều loại gia vị khác, như rau mùi, quế, và cỏ xạ hương, phản ánh sự giao thoa văn hóa với các vùng Địa Trung Hải và Trung Đông. Mật ong đôi khi được thay thế bằng xi-rô chà là hoặc quả carob, và các hũ mật ong được tìm thấy trong lăng mộ có niên đại hơn 3.000 năm vẫn còn ăn được nhờ tính axit cao và sự thiếu nước.

Nghiên cứu của nhóm chuyên gia Pháp, dẫn đầu bởi Alexandra Touzeau tại Đại học Lyon, đã phân tích 45 xác ướp vào thế kỷ XIX, sử dụng phương pháp đo đồng vị carbon 13 trong xương, răng và tóc để xác định chế độ ăn uống. Kết quả này đã làm sáng tỏ rằng, mặc dù có những bức tranh tường miêu tả việc đánh bắt cá, cá lại không phải là món ăn được ưa chuộng. Nền ẩm thực kéo dài hơn 3.000 năm này cho thấy sự chú trọng vào nguyên liệu từ châu thổ sông Nile, với các loại rau củ như cà tím, củ cải, và rau diếp cũng là thành phần phổ biến trong bữa ăn. Sự kết hợp giữa các yếu tố cơ bản như lúa mì emmer và các gia vị nhập khẩu đã tạo nên một di sản ẩm thực phong phú, minh chứng cho sự khéo léo của cư dân cổ đại.