Dieta Starożytnego Egiptu: Podstawy Wyżywienia i Różnice Klasowe

Analiza pozostałości funerealnych oraz ikonografii grobowców starożytnego Egiptu wskazuje, że chleb i piwo, wytwarzane głównie z jęczmienia i pszenicy emmer (płoskurki), stanowiły podstawę wyżywienia wszystkich warstw społecznych. Obfite plony zbóż, będące fundamentem gospodarki rolnej, były możliwe dzięki regularnym wylewom żyznego mułu Nilu, choć okresy niedoborów żywności również miały miejsce. Egipcjanie przypisywali Ozyrysowi naukę sztuki wypieku chleba, co podkreśla głębokie znaczenie tego produktu w ich kulturze.

Codzienne menu uzupełniały lokalne produkty rolne, takie jak soczewica, cebula, daktyle i granaty, co jest zgodne ze współczesnymi zasadami zdrowego żywienia. Cebula, obok czosnku i pora, była tak ceniona, że Hebrajczycy opuszczający Egipt wyrażali za nią tęsknotę. Soczewica, udomowiona na Żyznym Półksiężycu około 10 000 lat p.n.e., służyła jako ważne źródło kalorii dla uboższych warstw, podobnie jak bób, którego resztki odnaleziono w komorach grobowych.

Elity egipskie dysponowały znacznie szerszym dostępem do białka zwierzęcego, w tym regularnym spożyciem drobiu, wołowiny i wieprzowiny, co wyraźnie odróżniało ich dietę od jadłospisu robotników, opierającego się głównie na zbożach i warzywach. Mięso wołowe, choć dostępne, było często zarezerwowane na specjalne okazje, natomiast spisy papirusowe dokumentują duże ilości spożywanego drobiu, takiego jak kaczki i gęsi. Konserwacja tych droższych produktów wymagała zaawansowanych technik, w tym użycia importowanych żywic, na przykład z drzewa pistacia.

Zaawansowanie kulinarne Egipcjan potwierdza wyrafinowane przyprawianie potraw, obejmujące czosnek, kmin rzymski (znany jako kmin egipski) oraz miód. Nasiona kminu rzymskiego, wykorzystywanego jako przyprawa i środek leczniczy, odnaleziono nawet w grobowcu Tutenchamona, zmarłego około 1323 r. p.n.e. Miód był produktem wyjątkowo cenionym, używanym jako słodzik i środek konserwujący; pszczoła miodna była nawet godłem Górnego Nilu. Piwo stanowiło powszechny napój, często bezpieczniejszy niż woda z Nilu, podczas gdy wino, początkowo importowane z terenów Syropalestyny, było domeną elit i świątyń, czego dowodem jest znalezienie 700 naczyń z winem w grobowcu króla Skorpiona I (ok. 3150 r. p.n.e.). Napój szedeh, prawdopodobnie syrop z owoców granatu, również znajdował miejsce w egipskim menu. Ta złożona mozaika produktów i metod obróbki świadczy o rozwiniętej kulturze gastronomicznej, utrwalonej przez religijne zapotrzebowanie na dary dla zmarłych w zaświatach.