Triển lãm hồi tưởng «Schiaparelli: Thời trang trở thành Nghệ thuật» tại Bảo tàng Victoria và Albert: Sự giao thoa giữa chủ nghĩa siêu thực và Haute Couture

Bảo tàng Victoria và Albert (V&A) tại Luân Đôn đang chuẩn bị mở cửa một triển lãm hồi tưởng quy mô lớn mang tên «Schiaparelli: Fashion Becomes Art» (Schiaparelli: Thời trang trở thành Nghệ thuật), nhằm tôn vinh những di sản vĩ đại của nhà thiết kế người Ý Elsa Schiaparelli. Sự kiện này dự kiến kéo dài cho đến ngày 8 tháng 11 năm 2026, mang đến một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về sự nghiệp sáng tạo của bà thông qua hơn 400 hiện vật trưng bày. Bộ sưu tập bao gồm các bộ trang phục cao cấp, các tác phẩm nghệ thuật và tài liệu lưu trữ quý giá, bao quát toàn bộ hành trình từ những năm 1920 cho đến tận ngày nay. Giám tuyển Rosalind McKever cùng đội ngũ chuyên gia nhấn mạnh rằng đây là triển lãm đầu tiên tại Vương quốc Anh dành riêng cho Schiaparelli, làm nổi bật vai trò tiên phong của bà tại điểm giao thoa giữa nghệ thuật và thời trang trong giai đoạn giữa hai cuộc thế chiến.

Dù không qua bất kỳ trường lớp đào tạo bài bản nào về kỹ thuật may mặc, Elsa Schiaparelli vẫn nhanh chóng khẳng định vị thế tại Paris vào thập niên 1920 nhờ cách tiếp cận táo bạo, đưa chủ nghĩa siêu thực vào các thiết kế dệt kim và thách thức những quy chuẩn truyền thống về sự thanh lịch. Phương pháp sáng tạo của bà gắn liền với những màn hợp tác mang tính biểu tượng với các nghệ sĩ lừng danh, tiêu biểu nhất là mối quan hệ đối tác với Salvador Dalí – một trong những sự kết hợp quan trọng nhất trong lịch sử nghệ thuật và thời trang. Schiaparelli từng khẳng định đầy kiêu hãnh: «Đối với tôi, thiết kế trang phục không phải là một nghề nghiệp, mà là một loại hình nghệ thuật». Chính tư duy gắn kết chặt chẽ với trào lưu tiên phong (avant-garde) đã giúp bà biến những khái niệm siêu thực và vật thể biểu tượng thành những kiệt tác thời trang cao cấp (couture) đầy mê hoặc.

Trong số những hiện vật tiêu biểu nhất của triển lãm, khách tham quan có thể chiêm ngưỡng chiếc váy «Skeleton» (Bộ xương) nổi tiếng ra đời năm 1938, một sản phẩm hợp tác với Dalí nhằm mô phỏng đường nét giải phẫu cơ thể người một cách đầy nghệ thuật. Bên cạnh đó là chiếc «Lobster Dress» (Váy Tôm hùm) với họa tiết do chính Dalí vẽ, từng được Wallis Simpson – Nữ công tước xứ Windsor – diện trong buổi chụp hình huyền thoại của nhiếp ảnh gia Cecil Beaton vào năm 1937. Triển lãm cũng trưng bày chiếc áo khoác dạ tiệc đính hoa hồng lụa hồng tinh xảo do bà thiết kế cùng nghệ sĩ người Pháp Jean Cocteau. Không chỉ dừng lại ở quá khứ, sự kiện còn tôn vinh tầm nhìn hiện đại của nhà mốt thông qua các thiết kế gần đây của Daniel Roseberry, người giữ vai trò Giám đốc Sáng tạo từ năm 2019.

Các giám tuyển cũng dành không gian để khai thác mối quan hệ đối địch lịch sử giữa Elsa Schiaparelli và Coco Chanel, chỉ ra sự đối lập hoàn toàn trong phong cách của hai người phụ nữ quyền lực này: trong khi Chanel hướng tới sự tối giản và tiện dụng, thì Schiaparelli lại theo đuổi sự phá cách, tiên phong và gây sốc. Với việc sở hữu một trong những bộ sưu tập tác phẩm của Schiaparelli lớn nhất thế giới, Bảo tàng V&A đã củng cố vị thế của bà như một nữ doanh nhân có tầm ảnh hưởng sâu rộng, người đã xóa nhòa ranh giới giữa thời trang thương mại và nghệ thuật cao cấp. Daniel Roseberry, với kinh nghiệm dày dặn từ Thom Browne, đã hồi sinh thành công di sản siêu thực của người sáng lập, kết hợp khéo léo với hơi thở đương đại, giúp thương hiệu phát triển mạnh mẽ và thu hút sự chú ý của các ngôi sao hàng đầu như Dua Lipa hay Margot Robbie.

Không gian triển lãm được chia thành bốn chương theo chủ đề riêng biệt, bao gồm «Creative Constellations» (Những chòm sao sáng tạo) và «Beyond Paris» (Vươn xa khỏi Paris), nơi làm nổi bật sự kiện quan trọng khi bà khai trương salon tại Mayfair, Luân Đôn vào năm 1933. Tầm nhìn của Schiaparelli vẫn tiếp tục truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ mai sau, biến sàn diễn thời trang thành một phòng triển lãm sống động. Từ những chiếc cúc áo được chế tác cùng danh họa Alberto Giacometti cho đến những bộ trang phục lộng lẫy dành cho Ariana Grande, các sáng tạo của bà vẫn luôn giữ nguyên giá trị thời đại và khẳng định sức sống mãnh liệt của nghệ thuật trong thời trang.