Retrospektywa „Schiaparelli: Moda staje się sztuką” w Muzeum Wiktorii i Alberta: Gdzie surrealizm spotyka się z haute couture

Muzeum Wiktorii i Alberta (V&A) w Londynie zaprasza na wyjątkową podróż przez historię mody, otwierając monumentalną retrospektywę zatytułowaną „Schiaparelli: Fashion Becomes Art”. Wydarzenie to, poświęcone niezwykłemu dziedzictwu włoskiej projektantki Elsy Schiaparelli, potrwa aż do 8 listopada 2026 roku. Ekspozycja stanowi najbardziej kompleksowy przegląd jej twórczości, prezentując ponad 400 unikatowych obiektów, w tym kompletne stroje, dzieła sztuki oraz materiały archiwalne dokumentujące jej karierę od lat 20. XX wieku aż po czasy współczesne. Kuratorka wystawy, Rosalind McKever, podkreśla, że jest to pierwsza tak obszerna prezentacja prac Schiaparelli w Wielkiej Brytanii, rzucająca nowe światło na jej pionierską rolę na styku sztuki i mody w okresie międzywojennym.

Elsa Schiaparelli, choć nie posiadała formalnego wykształcenia krawieckiego, błyskawicznie zdobyła uznanie w Paryżu lat 20., wprowadzając odważne elementy surrealizmu do codziennej dzianiny i rzucając wyzwanie ówczesnym kanonom elegancji. Jej unikalna metoda pracy opierała się na ścisłej współpracy z czołowymi artystami epoki, takimi jak Salvador Dalí, co zaowocowało jednym z najbardziej znaczących partnerstw w historii kultury wizualnej. Projektantka często powtarzała, że projektowanie ubrań nie jest dla niej zawodem, lecz formą sztuki. To właśnie to awangardowe podejście pozwoliło jej przekształcać symboliczne obiekty i surrealistyczne koncepcje w prawdziwe arcydzieła haute couture.

Wśród najbardziej spektakularnych eksponatów odwiedzający mogą podziwiać kultową „suknię-szkielet” z 1938 roku, stworzoną we współpracy z Dalím, która imituje anatomię ludzkiego ciała, a także słynną „suknię z homarem”. Ten ostatni projekt, ozdobiony rysunkiem katalońskiego mistrza, zyskał nieśmiertelność dzięki Wallis Simpson, księżnej Windsoru, która wystąpiła w nim podczas sesji zdjęciowej Cecila Beatona w 1937 roku. Na wystawie nie zabrakło również wieczorowego płaszcza z jedwabnymi różami, zaprojektowanego wspólnie z Jeanem Cocteau. Ekspozycja oddaje także hołd współczesnemu obliczu domu mody, prezentując najnowsze kreacje Daniela Roseberry’ego, który od 2019 roku pełni funkcję dyrektora artystycznego marki.

Kuratorzy wystawy poświęcają również miejsce historycznej rywalizacji Schiaparelli z Coco Chanel, ukazując ich skrajnie odmienne podejścia do mody: podczas gdy Chanel dążyła do prostoty i funkcjonalności, Schiaparelli wybierała szok i awangardę. Retrospektywa w V&A, muzeum posiadającym jedną z największych kolekcji prac projektantki, ugruntowuje jej pozycję jako wpływowej przedsiębiorczyni, której wizje do dziś zacierają granice między komercją a sztuką wysoką. Daniel Roseberry, mający za sobą doświadczenie w domu mody Thom Browne, skutecznie wskrzesił surrealistyczne dziedzictwo założycielki, łącząc je z nowoczesną estetyką, co przyniosło marce dynamiczny wzrost i zainteresowanie gwiazd takich jak Dua Lipa czy Margot Robbie.

Cała ekspozycja została podzielona na cztery rozdziały tematyczne, w tym „Creative Constellations” oraz „Beyond Paris”, gdzie szczególną uwagę poświęcono otwarciu jej londyńskiego salonu w dzielnicy Mayfair w 1933 roku. Wizjonerskie podejście Schiaparelli nie przestaje inspirować, zamieniając wybiegi w żywe galerie sztuki. Jej dziedzictwo pozostaje niezwykle aktualne – od guzików projektowanych wspólnie z Alberto Giacomettim, po współczesne kreacje tworzone dla Ariany Grande. Wystawa w Londynie udowadnia, że dla Schiaparelli moda zawsze była, jest i będzie formą ekspresji artystycznej, która nie zna granic czasu.