Trung Âu Chìm Trong Giá Rét Kéo Dài Do Biến Động Khí Quyển Phức Tạp

Tính đến ngày 16 tháng 2 năm 2026, các quốc gia tại khu vực Trung Âu vẫn đang nằm dưới sự ảnh hưởng của tình trạng thời tiết mùa đông khắc nghiệt và kéo dài. Đặc trưng của giai đoạn này là những đợt tuyết rơi liên tục và nhiệt độ buổi sáng thường xuyên duy trì dưới mức đóng băng trên khắp khu vực. Đợt kết tủa ban đầu bắt đầu từ sáng thứ Hai ở phía Tây Nam, sau đó lan dần sang phía Đông Bắc trong ngày, với lượng tuyết tích tụ phổ biến từ một đến ba cm tại nhiều địa phương. Những buổi sáng sớm ghi nhận mức sương giá trung bình ổn định, với nhiệt độ thấp nhất vào ban đêm dao động từ âm 4 đến âm 8 độ C, trong khi nhiệt độ cao nhất vào ban ngày hầu như không thể vượt qua ngưỡng đóng băng một cách đáng kể.

Đợt lạnh kéo dài này diễn ra trong bối cảnh khí quyển châu Âu đang có những biến động mạnh mẽ, cụ thể là do hiện tượng ấm lên đột ngột của tầng bình lưu (SSW) bắt đầu từ cuối tháng Giêng. Hiện tượng này đã làm vỡ xoáy cực, dẫn đến các hình thái thời tiết thất thường trên khắp lục địa và dự kiến sẽ tiếp tục kéo dài đến ngày 23 tháng 2. Dự báo ngay trong đêm thứ Ba cho thấy nguy cơ đóng băng vẫn hiện hữu, đặc biệt là ở các khu vực phía Tây Nam, nơi dự kiến sẽ có tuyết rơi ngắt quãng hoặc mưa băng. Nhiệt độ ban đêm tại đây được dự báo sẽ nằm trong khoảng từ âm 2 đến âm 5 độ C. Mặc dù có sự cải thiện nhẹ vào ban ngày với nhiệt độ có thể chạm mức 3 độ C vào thứ Ba, nhưng ngay sau đó sẽ là một đợt giảm nhiệt sâu vào ban đêm.

Trạng thái khí tượng đầy biến động này, được thúc đẩy bởi cấu hình kinh tuyến của dòng xiết tầng đối lưu sau hiện tượng SSW, tạo nên sự tương phản sắc nét với điều kiện ấm hơn mức trung bình tại Nam Âu. Cái lạnh dai dẳng đang ảnh hưởng đến các quốc gia như Đức và Ba Lan là một phần của mô hình rộng lớn hơn, khiến một số khu vực tại châu Âu trải qua tháng Giêng lạnh nhất kể từ năm 2010. Nguyên nhân chính là do hệ thống thời tiết bị chặn và vùng áp cao bao trùm miền Bắc châu Âu. Trước đó trong tháng, những đợt khí lạnh cực mạnh đã khóa chặt luồng không khí cực trên phần lớn lục địa; ví dụ, Lithuania đã ghi nhận mức nhiệt thấp kỷ lục âm 34,3 độ C vào ngày 1 tháng 2, trong khi vùng Đông Bắc Ba Lan cũng ghi nhận mức âm 27,7 độ C.

Chế độ thời tiết giữa tháng Hai hiện nay được mô tả là điểm va chạm giữa các khối khí, với một đợt xâm nhập lạnh đáng kể dự kiến sẽ di chuyển xuống phía Nam từ ngày 12 đến ngày 18 tháng 2. Ngoài việc gây gián đoạn giao thông tức thời, cái lạnh kéo dài còn gây áp lực lớn lên thị trường năng lượng do nhu cầu sưởi ấm tăng cao và thử thách sự ổn định của nguồn cung cấp khí đốt. Hơn nữa, ngành nông nghiệp cũng đang đối mặt với nhiều rủi ro; một đợt "xuân giả" đến sớm trước đó có thể đã kích thích cây cối đâm chồi sớm, và đợt đóng băng hiện tại đe dọa sự phát triển của chúng. Điều này có nguy cơ gây tổn thất nông nghiệp cho các loại cây trồng mùa đông như lúa mì và hạt cải dầu, đặc biệt là ở những nơi thiếu lớp tuyết che phủ bảo vệ như miền Tây Ba Lan và miền Đông nước Đức.

Tại các khu vực như Ukraine, nơi tồn tại các ngưỡng sương giá tới hạn đối với cây trồng, việc nhiệt độ giảm xuống mức âm 14 đến âm 16 độ C mà không có lớp tuyết dày 10-15 cm bảo vệ đã tạo ra những điều kiện cực kỳ nguy hiểm cho lúa mạch mùa đông và hạt cải dầu. Mô hình khí tượng này được liên kết với hiệu ứng "lò xo nén", nơi khối áp cao chặn trên miền Bắc Canada nén chặt khí quyển, tạo ra sự biến động dự kiến sẽ kéo dài đến tháng Ba bằng cách đẩy luồng không khí Bắc Cực vào các khu vực chưa kịp chuẩn bị. Sự phức tạp này thể hiện rõ trên toàn lục địa, minh chứng cho tính chất cực đoan và cục bộ của sự phân tách khí quyển hiện nay.

Sự kết hợp giữa các yếu tố địa lý và các hiện tượng khí hậu cực đoan đang đặt Trung Âu vào một tình thế đầy thách thức trong những tuần cuối của mùa đông năm 2026. Các chuyên gia khí tượng khuyến cáo người dân và các doanh nghiệp cần theo dõi sát sao các bản tin dự báo thời tiết để có biện pháp ứng phó kịp thời với các đợt rét đậm, rét hại có thể tiếp diễn. Việc duy trì sự ổn định của lưới điện và bảo vệ diện tích cây trồng mùa đông sẽ là ưu tiên hàng đầu của các chính phủ trong khu vực nhằm giảm thiểu thiệt hại về kinh tế do thiên tai gây ra.