100 tín hiệu vô tuyến tiềm năng từ dự án SETI@home chính thức được đưa vào tầm ngắm của siêu kính thiên văn FAST

Dự án SETI@home, một biểu tượng của khoa học cộng đồng và tính toán phân tán, đã chính thức hoàn tất giai đoạn phân tích dữ liệu thu thập từ đài quan sát huyền thoại Arecibo. Sau sự cố sụp đổ cấu trúc đáng tiếc vào tháng 12 năm 2020, di sản của Arecibo vẫn tiếp tục sống mãi thông qua những nỗ lực nghiên cứu không ngừng nghỉ. Kéo dài từ năm 1999 đến năm 2020, dự án này đã huy động nguồn lực tính toán khổng lồ từ hơn hai triệu tình nguyện viên trên toàn cầu, xác lập vị thế là một trong những sáng kiến khoa học có quy mô người tham gia lớn nhất trong lịch sử nhân loại.

Trải qua hơn hai thập kỷ miệt mài phân tích 12 tỷ tín hiệu vũ trụ tiềm năng, đội ngũ nghiên cứu do David Anderson và Eric Korpela từ Đại học California tại Berkeley dẫn dắt đã cô đọng lại danh sách 100 tín hiệu vô tuyến gây tò mò nhất. Quy trình sàng lọc này vô cùng nghiêm ngặt, bắt đầu từ 12 tỷ phát hiện ban đầu, sau đó giảm xuống còn khoảng một triệu ứng viên thông qua các thuật toán phức tạp như biến đổi Fourier rời rạc để nhận diện sự biến đổi tần số, bao gồm cả hiệu ứng Doppler. Để loại bỏ các nhiễu vô tuyến từ Trái Đất (RFI), các nhà khoa học đã phải sử dụng nguồn lực tính toán khổng lồ, bao gồm cả siêu máy tính do Viện Max Planck cung cấp.

Hiện nay, 100 tín hiệu được chọn lọc này đang trở thành tâm điểm chú ý của các quan sát tiếp theo bằng kính thiên văn vô tuyến đơn đĩa mạnh nhất thế giới – Kính thiên văn hình cầu khẩu độ năm trăm mét (FAST) của Trung Quốc. Các đợt quan sát với FAST đã bắt đầu triển khai từ tháng 7 năm 2025 với mục tiêu ghi nhận lại những điểm bất thường này và kiểm tra đặc tính của chúng để xác định xem liệu chúng có thực sự khác biệt so với tiếng ồn ngẫu nhiên hay không. Tọa lạc tại Trung Quốc, FAST sở hữu diện tích thu nhận tín hiệu lớn hơn đáng kể so với đài quan sát Arecibo, mang lại độ nhạy vượt trội trong hành trình tìm kiếm trí tuệ ngoài Trái Đất.

Hoạt động trên nền tảng BOINC kể từ khi ra mắt vào tháng 5 năm 1999, dự án SETI@home đã tích lũy được tổng thời gian tính toán tương đương hơn hai triệu năm. David Anderson, người đồng sáng lập dự án, nhận định rằng ngay cả khi chưa có xác nhận cuối cùng về một cuộc tiếp xúc, những kết quả từ SETI@home đã thiết lập các ngưỡng độ nhạy mới cho những cuộc tìm kiếm trong tương lai. Trong khi đó, Eric Korpela, nhà thiên văn học kiêm giám đốc dự án, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá những gì đã bị loại trừ và bày tỏ mong muốn được phân tích lại toàn bộ kho dữ liệu khổng lồ bằng các phương pháp hiệu chỉnh mới nếu có đủ nguồn kinh phí.

Sự hợp tác giữa SETI@home và FAST đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng từ việc thu thập và xử lý dữ liệu quy mô lớn sang việc kiểm chứng có mục tiêu vào các đối tượng ưu tiên cao. FAST, vốn đã bắt đầu các cuộc tìm kiếm SETI riêng biệt sau khi đi vào hoạt động từ tháng 1 năm 2020, được xem là công cụ then chốt cho giai đoạn tiếp theo với tiềm năng phát hiện các nền văn minh trên hàng ngàn hành tinh ngoài hệ Mặt Trời. Việc hoàn tất phân tích dữ liệu từ Arecibo đã cung cấp một nền tảng cụ thể và thiết thực để nhân loại tiếp tục hành trình săn tìm các dấu hiệu công nghệ (technosignatures) bằng những công cụ tiên tiến nhất thế giới hiện nay.