Sto wyselekcjonowanych sygnałów SETI@home pod lupą teleskopu FAST

Projekt SETI@home, uznawany za wzorzec nauki obywatelskiej i obliczeń rozproszonych, oficjalnie zakończył etap analizy danych pochodzących z legendarnego Obserwatorium Arecibo. Ta ikoniczna konstrukcja przestała istnieć w grudniu 2020 roku po katastrofalnym zawaleniu się struktury, jednak jej dziedzictwo naukowe przetrwało. Prace badawcze prowadzone w latach 1999–2020 zaangażowały zasoby obliczeniowe ponad dwóch milionów ochotników z całego świata, co uczyniło to przedsięwzięcie jednym z największych projektów społecznościowych w historii nauki.

Przez dwie dekady zespół pod kierownictwem Davida Andersona i Erica Korpeli z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley przeanalizował zawrotną liczbę 12 miliardów potencjalnych sygnałów kosmicznych. Dzięki wieloetapowej filtracji, naukowcy wyłonili sto najbardziej intrygujących sygnałów radiowych, które wymagają dalszych, szczegółowych badań. Proces ten był niezwykle złożony: początkowe 12 miliardów detekcji zredukowano do około miliona kandydatów przy użyciu zaawansowanych algorytmów, takich jak dyskretna transformata Fouriera, pozwalająca na wykrywanie zmian częstotliwości, w tym efektu Dopplera. W celu wyeliminowania ziemskich zakłóceń radiowych (RFI) wykorzystano potężne moce obliczeniowe, w tym superkomputer udostępniony przez Instytut Maxa Plancka.

Wyselekcjonowana setka sygnałów stała się obecnie priorytetowym celem obserwacji dla najpotężniejszego na świecie radioteleskopu z pojedynczą czaszą – chińskiego FAST (Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope). Pomiary z wykorzystaniem tej aparatury rozpoczęły się w lipcu 2025 roku, a ich głównym celem jest ponowna rejestracja anomalii oraz weryfikacja, czy ich charakterystyka odbiega od przypadkowego szumu tła. Teleskop FAST, zlokalizowany w Chinach, dysponuje znacznie większą powierzchnią zbierającą niż dawne Obserwatorium Arecibo, co przekłada się na bezprecedensową czułość w poszukiwaniu śladów pozaziemskiej inteligencji.

SETI@home, który od momentu uruchomienia w maju 1999 roku opierał się na platformie BOINC, zgromadził łącznie ponad dwa miliony lat czasu obliczeniowego. David Anderson, współtwórca projektu, zaznacza, że nawet w przypadku braku ostatecznego potwierdzenia kontaktu, wyniki SETI@home wyznaczają nowe standardy czułości dla przyszłych poszukiwań. Z kolei Eric Korpela, astronom i dyrektor projektu, podkreśla wagę rzetelnej oceny danych odrzuconych i wyraża nadzieję na ponowną analizę całego zbioru przy użyciu udoskonalonych metodologii, o ile uda się pozyskać odpowiednie finansowanie.

Współpraca pomiędzy SETI@home a FAST symbolizuje ewolucję od masowego gromadzenia i wstępnego przetwarzania danych do precyzyjnej weryfikacji konkretnych celów o wysokim priorytecie. FAST, który zainicjował własne poszukiwania w ramach programu SETI po oddaniu do użytku w styczniu 2020 roku, stanowi kluczowe narzędzie kolejnej fazy badań, posiadając potencjał do wykrywania cywilizacji na tysiącach egzoplanet. Finalizacja analizy danych z Arecibo dostarcza konkretnych i praktycznych podstaw do dalszego poszukiwania sygnatur technologicznych przy użyciu najbardziej zaawansowanych instrumentów astronomicznych na świecie.