Phát hiện loài thực vật mới Nymphanthus vietnamensis tại Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền

Các nhà khoa học vừa chính thức xác nhận việc phát hiện một loài thực vật hoàn toàn mới có tên gọi Nymphanthus vietnamensis tại Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền, thuộc khu vực miền Trung Việt Nam. Công bố phân loại học quan trọng này đã được đăng tải trên tạp chí khoa học quốc tế uy tín Phytotaxa vào tháng 2 năm 2026. Theo thông tin từ ông Lê Văn Hường, Giám đốc Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền, sự kiện công bố phát hiện này đã diễn ra vào ngày 25 tháng 2 năm 2026, đánh dấu một bước tiến mới trong công tác nghiên cứu đa dạng sinh học tại địa phương.

Mẫu vật chuẩn của loài thực vật này lần đầu tiên được ghi nhận vào năm 2025 trong khuôn khổ các hoạt động giám sát đa dạng sinh học. Quá trình này được thực hiện nghiêm túc theo Thông tư số 53/2024/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường (hiện nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn). Về mặt hình thái, Nymphanthus vietnamensis có những đặc điểm khác biệt rõ rệt so với loài họ hàng gần là Nymphanthus namkadingensis từng được mô tả tại Lào và Việt Nam. Cụ thể, loài mới này có số lượng lá trên mỗi cành chỉ từ 14 đến 30 (đôi khi lên đến 40) lá, trong khi N. namkadingensis có từ 50 đến 60 lá. Hệ thống gân lá của loài mới cũng thưa hơn với 3-6 cặp gân phụ so với 8-12 cặp ở loài tương tự. Đặc biệt, đĩa hoa cái của N. vietnamensis bao gồm 4-6 phân đoạn hình chữ nhật riêng biệt, thay vì dạng đĩa hợp nhất hình vòng như ở N. namkadingensis.

Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền được chính thức thành lập theo quyết định của Ủy ban Nhân dân thành phố Huế vào tháng 8 năm 2025. Với tổng diện tích quản lý lên đến hơn 40.760 ha, khu bảo tồn bao trùm phần lớn phường Phong Điền và một phần diện tích của các xã A Lưới 1, A Lưới 5. Nằm trong vùng lõi của dãy Trường Sơn Trung, khu vực này đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo vệ các lưu vực đầu nguồn và điều tiết nguồn nước cho các dòng sông cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất cho thành phố Huế. Đây cũng là một phần của Cảnh quan Ưu tiên Trung Trường Sơn, được công nhận là khu vực có tầm quan trọng toàn cầu về bảo tồn đa dạng sinh học nhờ sở hữu những diện tích rừng lá rộng thường xanh vùng thấp lớn nhất còn sót lại tại Việt Nam.

Giá trị sinh thái vượt trội của khu bảo tồn không chỉ nằm ở hệ thực vật mà còn được minh chứng qua sự hiện diện của nhiều loài động vật quý hiếm. Trong đó có những loài đặc hữu của dãy Trường Sơn như Sao la (Pseudoryx nghetinhensis), cùng các loài thú đang bị đe dọa như Vượn má vàng (Nomascus gabriellae) và Gấu ngựa (Ursus thibetanus). Vào năm 2021, các nhà nghiên cứu cũng đã ghi nhận sự xuất hiện của những loài cực kỳ quý hiếm như Thỏ vằn Trường Sơn (Nesolagus timminsi) và Cầy vằn Bắc (Chrotogale owstoni). Việc phát hiện thêm loài Nymphanthus vietnamensis càng củng cố thêm cơ sở khoa học cho nỗ lực bảo tồn hệ sinh thái độc đáo này, nơi vốn đã nổi tiếng với sự đa dạng của các loài chim, tiêu biểu là loài Gà lôi lam đuôi trắng (Lophura edwardsi).

Việc thành lập khu bảo tồn vào tháng 8 năm 2025 là một phần trong chiến lược sâu rộng nhằm đảm bảo quản lý rừng bền vững và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu tại khu vực Trung Trường Sơn. Những nỗ lực này không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu mà còn góp phần quan trọng vào mục tiêu cắt giảm phát thải khí nhà kính. Khám phá thực vật mới lần này một lần nữa khẳng định vị thế của khu vực miền Trung như một trung tâm đa dạng sinh học trọng điểm của Đông Nam Á, mở ra những triển vọng mới cho công tác nghiên cứu và bảo tồn thiên nhiên trong tương lai.