Nam Cực ghi nhận năm nóng kỷ lục trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu vượt ngưỡng 1,5°C suốt ba năm liên tiếp

Lục địa Nam Cực vừa trải qua một cột mốc khí hậu đáng lo ngại khi ghi nhận mức nhiệt độ trung bình năm cao nhất trong lịch sử quan trắc bằng công cụ vào năm 2025. Sự kiện này diễn ra đồng thời với một bước ngoặt chưa từng có trong chính sách khí hậu quốc tế: các chỉ số trung bình trong giai đoạn ba năm từ 2023 đến 2025 đã lần đầu tiên vượt qua ngưỡng giới hạn nóng lên toàn cầu 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp (1850–1900). Đây là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy áp lực nhiệt độ lên hành tinh đang gia tăng mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Dữ liệu được công bố bởi Cơ quan Thay đổi Khí hậu Copernicus (C3S) vào ngày 14 tháng 1 năm 2026 đã xác nhận rằng nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu trong năm 2025 cao hơn 1,47°C so với mức tiền công nghiệp. Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn Châu Âu (ECMWF), đơn vị vận hành C3S, đã phối hợp chặt chẽ với NASA, NOAA và Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) để đưa ra báo cáo này. Việc duy trì mức nhiệt vượt ngưỡng trong suốt ba năm liên tiếp là một tín hiệu cảnh báo về sự gia tốc của biến đổi khí hậu, gây ra sự quan ngại sâu sắc cho các tổ chức môi trường trên toàn thế giới.

Trong năm 2025, mặc dù nhiệt độ tại các vùng nhiệt đới thuộc Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương ít khắc nghiệt hơn so với năm 2024, nhưng hiệu ứng này đã bị bù đắp hoàn toàn bởi mức nhiệt cao bất thường tại các vùng cực. Trong khi Bắc Cực trải qua năm nóng thứ hai trong lịch sử, thì Nam Cực đã thiết lập một kỷ lục tuyệt đối về nhiệt độ trung bình năm. Đáng báo động hơn, vào tháng 2 năm 2025, diện tích băng biển tại các vùng cực đã sụt giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu các quan sát qua vệ tinh vào những năm 1970.

Phân tích chi tiết từ C3S cho thấy năm 2025 đứng vị trí thứ ba trong danh sách những năm nóng nhất lịch sử, chỉ xếp sau năm 2024 (năm nóng nhất) và năm 2023. Khoảng cách nhiệt độ giữa năm 2023 và 2025 là cực kỳ nhỏ, chỉ chênh lệch khoảng 0,01°C. Một thực tế đáng suy ngẫm là mười một năm gần đây nhất đều nằm trong nhóm mười một năm nóng nhất từng được ghi nhận. Viện sĩ Boris Porfiryev từ Viện Dự báo Kinh tế thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga (INP RAS) nhận định rằng tính đến tháng 12 năm 2025, nhiệt độ trung bình toàn cầu thực tế đã vượt mức tiền công nghiệp khoảng 1,5°C.

Mặc dù việc đánh giá vi phạm các mục tiêu của Thỏa thuận Paris thường dựa trên giá trị trung bình dài hạn trong 20 năm, nhưng việc giai đoạn 2023–2025 liên tục vượt ngưỡng 1,5°C là một chỉ báo không thể ngó lơ về xu hướng nóng lên đang đẩy nhanh. Những số liệu này nhấn mạnh sự cấp thiết của các biện pháp cắt giảm khí thải nhà kính quyết liệt hơn. Theo đánh giá từ Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), các cam kết hiện tại của các chính phủ vẫn đang đưa thế giới hướng tới mức tăng nhiệt từ 2,3–2,5°C vào năm 2100, vượt xa các mục tiêu an toàn.

Bên cạnh đó, sự gia tăng cường độ của hiện tượng El Niño trong điều kiện trái đất nóng lên được dự báo sẽ dẫn đến những tổn thất kinh tế khổng lồ. Các nghiên cứu chỉ ra rằng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương có thể phải đối mặt với thiệt hại lên tới 35 nghìn tỷ đô la Mỹ vào cuối thế kỷ này do tình trạng suy giảm tuổi thọ và sức khỏe cộng đồng. Những biến động nhiệt độ tại Nam Cực không chỉ là vấn đề của một lục địa xa xôi, mà là hồi chuông cảnh báo cho sự ổn định của toàn bộ hệ sinh thái và nền kinh tế toàn cầu trong tương lai.