Antarktyda z rekordowo ciepłym rokiem w obliczu trzyletniego przekroczenia progu 1,5°C

Antarktyda odnotowała najwyższą średnią temperaturę roczną w całej historii pomiarów instrumentalnych w ciągu 2025 roku. To bezprecedensowe zjawisko zbiegło się w czasie z przełomowym momentem w globalnej polityce klimatycznej: średnie wartości za trzyletni okres od 2023 do 2025 roku po raz pierwszy przekroczyły krytyczny próg ocieplenia wynoszący 1,5°C w stosunku do poziomu przedindustrialnego, wyznaczonego na lata 1850–1900. Takie przyspieszenie zmian klimatycznych stanowi poważne wyzwanie dla społeczności międzynarodowej i dotychczasowych strategii ochrony środowiska.

Dane upublicznione przez Służbę ds. Zmian Klimatu programu Copernicus (C3S) w dniu 14 stycznia 2026 roku potwierdziły, że średnia globalna temperatura przy powierzchni ziemi w 2025 roku była o 1,47°C wyższa od wartości przedindustrialnych. Europejskie Centrum Prognoz Pogodowych Średnioterminowych (ECMWF), pełniące rolę operatora C3S, koordynowało publikację tych statystyk wspólnie z NASA, NOAA oraz Światową Organizacją Meteorologiczną (WMO). Trzyletnie utrzymywanie się temperatury powyżej ustalonego limitu jest sygnałem alarmowym dla agencji klimatycznych na całym świecie, wskazującym na gwałtowną ewolucję procesów atmosferycznych.

W 2025 roku, mimo że temperatury nad tropikalnymi regionami Oceanu Atlantyckiego i Indyjskiego były mniej ekstremalne niż w roku 2024, efekt ten został całkowicie zniwelowany przez rekordowe odczyty w obszarach polarnych. Podczas gdy Arktyka doświadczyła swojego drugiego najcieplejszego roku w historii, Antarktyda ustanowiła absolutny rekord średniej temperatury rocznej. Co więcej, w lutym 2025 roku zasięg lodu morskiego w regionach polarnych spadł do najniższego poziomu od momentu rozpoczęcia obserwacji satelitarnych w latach 70. XX wieku, co pogłębia obawy o stabilność kriosfery.

Z analizy przedstawionej przez C3S wynika, że rok 2025 zajął trzecie miejsce w rankingu najcieplejszych lat, ustępując jedynie rekordowemu rokowi 2024 oraz rokowi 2023, przy czym różnica między rokiem 2023 a 2025 wyniosła zaledwie 0,01°C. Niezwykle istotny jest fakt, że ostatnie jedenaście lat z rzędu znajduje się w grupie jedenastu najcieplejszych lat w całej historii pomiarów. Akademik Boris Porfirjew z INP RAN zauważył, że według stanu na grudzień 2025 roku średnia globalna temperatura już systematycznie przekraczała poziom przedindustrialny o około 1,5°C.

Choć formalne naruszenie celów Porozumienia Paryskiego jest oceniane na podstawie średniej z dłuższego, 20-letniego okresu, to trzyletni trend z lat 2023–2025 powyżej progu 1,5°C służy jako wyraźny wskaźnik dynamiki ocieplenia. Dane te podkreślają konieczność podjęcia bardziej radykalnych działań w celu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, ponieważ obecne zobowiązania państw, według Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP), prowadzą do ocieplenia o 2,3–2,5°C do roku 2100. Takie prognozy niosą ze sobą ryzyko ogromnych strat ekonomicznych.

Badania wskazują, że nasilenie zjawiska El Niño w warunkach postępującego ocieplenia może doprowadzić do strat finansowych sięgających 35 bilionów dolarów w regionie Azji i Pacyfiku do końca bieżącego stulecia, co będzie wynikiem m.in. pogorszenia warunków życia i spadku średniej długości trwania życia mieszkańców. Zmiany te wymuszają na decydentach rewizję planów gospodarczych i szybszą adaptację do zmieniającej się rzeczywistości klimatycznej, która dotyka już nie tylko odległych biegunów, ale i globalnej stabilności finansowej.