Antarctica noteert warmste jaar ooit terwijl wereldwijde opwarming de grens van 1,5°C doorbreekt

In het jaar 2025 heeft het Antarctische continent een historisch dieptepunt bereikt met de hoogste gemiddelde jaartemperatuur sinds het begin van de instrumentele waarnemingen. Deze alarmerende ontwikkeling viel samen met een cruciaal kantelpunt in de mondiale klimaatstatistieken: voor het eerst is het gemiddelde over een driejarige periode, van 2023 tot en met 2025, boven de kritieke grens van 1,5°C uitgekomen ten opzichte van het pre-industriële tijdperk tussen 1850 en 1900. Deze overschrijding markeert een zorgwekkende versnelling van de opwarming van de aarde die wetenschappers wereldwijd nauwlettend in de gaten houden.

De Copernicus Climate Change Service (C3S) heeft op 14 januari 2026 officiële gegevens vrijgegeven die bevestigen dat de gemiddelde wereldwijde temperatuur aan het oppervlak in 2025 precies 1,47°C boven de pre-industriële referentiewaarden lag. Het European Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF), de organisatie achter C3S, coördineerde de publicatie van deze cijfers in nauwe samenwerking met vooraanstaande instituten zoals NASA, NOAA en de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). De aanhoudende trend waarbij de temperatuurlimiet gedurende drie opeenvolgende jaren wordt overschreden, wordt door internationale klimaatagentschappen gezien als een onmiskenbaar signaal van een versnellende klimaatcrisis.

Hoewel de temperaturen boven de tropische gebieden van de Atlantische en Indische Oceaan in 2025 minder extreem waren dan in het voorgaande jaar, werd dit effect volledig gecompenseerd door de uitzonderlijk hoge waarden in de poolgebieden. Terwijl het Noordpoolgebied zijn op één na warmste jaar ooit beleefde, vestigde Antarctica een absoluut hitterecord voor de gemiddelde jaartemperatuur. Een ander zorgwekkend feit is dat in februari 2025 de omvang van het zee-ijs in de poolstreken is gedaald tot het laagste niveau sinds de start van de satellietwaarnemingen in de jaren zeventig, wat de kwetsbaarheid van deze ecosystemen benadrukt.

Uit de gedetailleerde analyse van C3S blijkt dat 2025 de derde plaats inneemt in de ranglijst van warmste jaren ooit gemeten, vlak achter 2024 (het warmste jaar) en 2023. Het verschil tussen 2023 en 2025 bedroeg daarbij slechts een minieme 0,01°C. Het is veelzeggend dat de afgelopen elf jaar stuk voor stuk deel uitmaken van de top elf warmste jaren in de geschiedenis van de meteorologische metingen. Academicus Boris Porfiryev van het INP RAS bevestigde dat de gemiddelde wereldwijde temperatuur in december 2025 de pre-industriële grens van 1,5°C reeds structureel had overschreden.

Hoewel een formele schending van de doelstellingen van het Akkoord van Parijs wordt getoetst aan een langjarig gemiddelde van twintig jaar, dient de periode 2023–2025 als een duidelijke waarschuwing voor de huidige klimatologische koers. Deze data onderstrepen de noodzaak voor veel krachtiger beleid om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Volgens ramingen van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) stevent de wereld met de huidige nationale toezeggingen af op een opwarming van 2,3 tot 2,5°C tegen het jaar 2100. Dit heeft niet alleen ecologische, maar ook enorme economische gevolgen.

Onderzoek wijst uit dat een versterkt El Niño-effect in een opwarmende wereld kan leiden tot gigantische financiële verliezen. In de regio Azië-Pacific zouden deze verliezen tegen het einde van de eeuw kunnen oplopen tot 35 biljoen dollar, mede door een daling in de gemiddelde levensverwachting. De resultaten van 2025 tonen aan dat de klimaatverandering geen abstract toekomstscenario meer is, maar een realiteit die directe en ingrijpende actie vereist van overheden en internationale organisaties om verdere escalatie te voorkomen.