Yunanistan Başbakanı Miçotakis, 1975 Anayasası'nı Modern Zorluklara Karşı Yenilemek İçin Kapsamlı Bir Reform Süreci Başlattı

2 Şubat 2026 Pazartesi günü, Yunanistan siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası yaşandı; Başbakan Kiryakos Miçotakis, ülkenin 1975 yılından bu yana yürürlükte olan Anayasası'nı kapsamlı bir şekilde gözden geçirme ve yenileme sürecini resmen başlattığını duyurdu. Bu stratejik hamle, Başbakan'ın ulusa seslendiği televizyon konuşmasıyla halka ilan edilirken, aynı zamanda iktidardaki Yeni Demokrasi (ND) partisi milletvekillerine gönderilen ayrıntılı bir mektupla da kurumsal bir zemine oturtuldu.

Planlanan reformun temel vizyonu, 1975 yılında kabul edilen ve Yunan demokrasisinin temel taşı olan belgeyi, günümüzün hızla değişen küresel dinamiklerine uyumlu hale getirmektir. Miçotakis, özellikle yapay zekanın toplumsal etkileri ve derinleşen küresel iklim krizi gibi modern çağın getirdiği karmaşık zorluklara karşı anayasal bir kalkan oluşturmayı hedefliyor. Hükümet başkanı, devlet mekanizmasını "derin devlet" olarak adlandırılan yapıların etkisinden arındırmayı ve kamu yönetimini 2026 yılının gereksinimlerine göre modernize etmeyi amaçlayan "cesur ve kararlı reformlar" yapma sözü verdi. Ancak bu anayasal değişikliklerin hayata geçebilmesi için parlamentoda 180 milletvekilinin, yani beşte üçlük bir nitelikli çoğunluğun desteği şart koşuluyor.

Bu devasa reform sürecinin koordinasyonunu sağlamak üzere, Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis görevlendirildi; Gerapetritis bu süreçte Başbakanlık Genel Sekreteri Profesör Stelios Koutnatzis ile eşgüdümlü bir çalışma yürütecek. Parlamento bünyesinde teşkil edilecek olan revizyon komitesinde Yeni Demokrasi partisinin resmi sözcülüğü ve raportörlüğü görevini ise tecrübeli siyasetçi ve eski bakan Evripidis Stilianidis üstlenecek. Reformun stratejik yönetim kadrosunda ayrıca Devlet Bakanı Akis Skertsos, Bakan Yardımcısı Yorgos Milonakis ve sürecin zaman çizelgesini kamuoyuyla paylaşan Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis gibi kilit isimler yer alıyor.

Önerilen anayasal dönüşümler, devletin işleyişine dair hayati önem taşıyan birçok maddeyi kapsıyor. Bu noktada en dikkat çekici değişikliklerden biri, bakanların cezai sorumluluklarını düzenleyen 86. Madde üzerinde planlanıyor; burada amaç, yargılama süreçlerinde tam tarafsızlığı sağlamak için profesyonel hakimlerin yetkilerini artırmaktır. Bir diğer devrim niteliğindeki adım ise yükseköğretim alanında atılacak. Mevcut Anayasa'nın 16. Maddesi'nde yer alan ve yükseköğretimin yalnızca devlet tekelinde ve ücretsiz olmasını öngören hükmün değiştirilmesiyle, özel üniversitelerin kurulmasına izin verilerek eğitimdeki "eskimiş tekelin" kırılması hedefleniyor.

Reform paketinin diğer önemli başlıkları arasında, Cumhurbaşkanlığı makamı için tek seferlik ve altı yıl sürecek bir görev süresinin belirlenmesi ile yüksek yargı yönetiminin atanmasında yargı bağımsızlığının tahkim edilmesi bulunuyor. Bu öneriler, Savunma Bakanı Nikos Dendias'ın 1 Şubat 2026 tarihinde devlet kurumlarının kurumsal kapasitesinin artırılması gerektiğine dair yaptığı vurgulu açıklamaların hemen ardından gündeme geldi. Belirlenen takvime göre, Yeni Demokrasi milletvekilleri kendi önerilerini Şubat ayı sonuna kadar sunacak; Mart ayında partinin bütüncül taslağı meclise iletilecek ve Nisan ayında Parlamento Ön İnceleme Komitesi'nde resmi müzakereler başlayacak.

11 Haziran 1975'te yürürlüğe giren ve Yunanistan'ın demokratik istikrarının sembolü olan mevcut Anayasa, daha önce 1986 ve 2001 yıllarında önemli revizyonlardan geçmişti. Miçotakis'in bu yeni girişimi, parlamenter cumhuriyetin kurumsal yapısını 21. yüzyılın ihtiyaçlarına göre yeniden inşa etmeyi amaçlayan geniş kapsamlı bir siyasi proje olarak görülüyor. Bu tarihi reformun başarıyla sonuçlanması, sadece iktidar partisinin değil, aynı zamanda parlamentodaki diğer siyasi aktörlerin de katılımıyla sağlanacak geniş bir ulusal uzlaşıya bağlı görünüyor.