Kazakistan'ın 2026'da Devralacağı EAEÜ Dönem Başkanlığı: Yapay Zeka ve Ekonomik Çeşitliliğe Odaklanma

2026 yılının Ocak ayından itibaren, Kazakistan Cumhuriyeti Avrasya Ekonomik Birliği (EAEÜ) organlarındaki başkanlık görevini Belarus Cumhuriyeti'nden resmen devralacak. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, bu dönem için belirlenen beş temel çalışma alanını duyurdu. Bu hedefler, 2045'e kadar olan uzun vadeli vizyonu belirleyen 'Avrasya Ekonomik Yolu' deklarasyonu ile tam bir uyum sergilemektedir. Bu devir teslim, EAEÜ'nün ikinci on yılına girdiği bir döneme denk gelirken, küresel zorluklara rağmen üye ülkelerin ekonomik dinamiklerinin istikrarını koruduğu bir ortamda gerçekleşmektedir.

Başkan Tokayev tarafından öne sürülen en merkezi öncelik, ekonomik yakınlaşmanın yeni bir dinamiği olarak yapay zekanın (YZ) entegrasyonudur. Devlet Başkanı, EAEÜ bünyesinde YZ tabanlı, entegre bir yük akışı yönetim sistemi kurulması yönünde bir girişim başlattı. Bu girişimin temel amacı, teslimat sürelerini kısaltmak ve maliyetleri minimize ederek Avrasya nakliye koridorlarının rekabet gücünü artırmaktır. Kazakistan, kendi yürüttüğü Akıllı Kargo pilot projesi ve lojistik belgelerinin elektronik ortama aktarılması çalışmalarıyla, Birlik ortaklarına dijital platformlarının entegrasyonunu teklif etmektedir. Ayrıca, 2026 yılında Astana'da EAEÜ'de sorumlu YZ geliştirilmesine dair Ortak Bildiri'nin imzalanması planlanmaktadır.

İkinci stratejik odak noktası, EAEÜ'yü kıtanın önde gelen bir lojistik merkezi haline getirmektir. Bu vizyon, ulaştırma-lojistik ve gümrük altyapısının kapsamlı bir şekilde iyileştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Cumhurbaşkanı Tokayev, EAEÜ'nün Doğu ile Batı arasında jeopolitik bir köprü olma rolüne dikkat çekerek, idari ve bürokratik engelleri ortadan kaldırarak malların kesintisiz hareketini sağlamanın gerekliliğini vurgulamıştır. Bu hedef, Kazakistan'ın 2029'a kadar olan iç ekonomik stratejisiyle de örtüşmektedir; bu strateji, Çin ile Avrupa arasındaki etkin transit geçiş için karayolu ve demiryolu ağlarının geliştirilmesini içermektedir.

Entegrasyon hedeflerinin yanı sıra, Kazakistan aynı zamanda iç ekonomik dönüşüme de odaklanmış durumdadır. Ülke, 2029 yılına kadar Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'yı (GSYİH) iki katına çıkararak 450 milyar ABD dolarına ulaştırmayı hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşmak için, 2024'teki 41 milyar dolardan 2029'a kadar 103 milyar dolara sabit sermaye yatırımlarını artırmak gerekmektedir. Hükümet, petrol ve gaz sektörüne olan bağımlılığı azaltmanın yanı sıra, imalat sanayi, ticaret ve tarımı büyümenin ana itici güçleri olarak belirlemiştir. 2026 yılı için GSYİH büyüme oranının yüzde 5,4 seviyesinde gerçekleşmesi öngörülmektedir. 2029'a kadar olan Ulusal Altyapı Planı kapsamında enerji, ulaşım, su temini ve dijitalleşme alanlarında 204 proje hayata geçirilecektir. Ayrıca, 2025–2040 için hazırlanan hammadde dışı sektör geliştirme konsepti, yıllık toplam işleme kapasitesini 2040 yılına kadar 18 milyon tondan 39 milyon tona çıkarmayı amaçlamaktadır.

Dijitalleşme ve lojistiğin yanı sıra, Kazakistan başkanlığının öncelikleri arasında gümrüksüz ticaretin güvence altına alınması ve Küresel Güney, Afrika ve Arap dünyası ile diyaloglar aracılığıyla dış ticaret coğrafyasının genişletilmesi yer almaktadır. Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, Astana'nın dönem başkanlığının Avrasya ekonomik entegrasyonunun gelişimine yeni bir ivme kazandıracağına dair inancını dile getirmiştir. İlan edilen bu tedbirlerin uygulanması, EAEÜ'nün pratik değerini pekiştirerek Birliği daha teknolojik ve verimli bir yapıya kavuşturmayı amaçlamaktadır.