Japon Kargo Gemisi HTV-X1, ISS'ten Ayrıldı ve Yörünge İçi Teknoloji Testlerine Başladı

Japon Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) tarafından geliştirilen yeni nesil insansız kargo aracı HTV-X1, Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan (ISS) başarıyla ayrıldı ve yörüngede teknoloji gösterim görevlerine başlamak üzere serbest uçuşa geçti. Bu ayrılış, aracın Ekim 2025'te H3 roketinin yedinci uçuşuyla ISS'e malzeme teslimatını tamamlamasının ardından gelen kritik bir aşamayı işaret ediyor. HTV-X1'in ayrılma işlemi, planlandığı üzere 7 Mart 2026'da TSİ 02:05'te (UTC 17:05) ISS'in robotik kolu Canadarm2'nin kontrolünde gerçekleşti. Bu manevra, JAXA'nın uzay lojistiği ve yörünge içi deneyler konusundaki yeteneklerini ileriye taşıyan önemli bir adımı temsil ediyor.

HTV-X1, ISS'e olan ikmal görevini tamamladıktan sonra, yaklaşık üç ay sürecek bir teknoloji gösterim fazı için yörüngede kalacak şekilde programlandı. Bu faz, aracın ISS'ten yaklaşık 500 kilometre daha yüksek bir irtifaya tırmanarak çeşitli yenilikçi teknolojileri test etmesini sağlayacak. Testler arasında, CubeSat Ten-Koh 2'yi serbest bırakacak olan Küp Uydu Yörünge Dağıtıcısı (H-SSOD) bulunuyor; bu, aracın mikro uyduları ISS'ten daha yüksek bir yörüngeden konuşlandırma yeteneğini kanıtlayacak. Ayrıca, lazer tabanlı uydu mesafe ölçümü için Mt. FUJI deneyi ve katlanabilir hafif düzlemsel anten teknolojisinin gösterimi olan DELIGHT deneyi de bu kritik testler arasında yer alıyor. Bu teknoloji gösterimleri, gelecekteki uzay altyapısı bakımı ve uydu ömrü uzatma gibi alanlar için önem taşıyor.

HTV-X1, JAXA'nın 2009'dan 2020'ye kadar dokuz başarılı ikmal görevi gerçekleştiren önceki HTV (Kounotori) serisinin halefidir ve Mitsubishi Heavy Industries (MHI) tarafından geliştirilmiştir. Yeni araç, önceki nesle göre artırılmış yük kapasitesi sunarak yaklaşık 5.8 ton kargo taşıma kapasitesine sahiptir; bu, önceki HTV'nin taşıyabildiği miktardan yaklaşık 1.5 ton daha fazladır. İyileştirmeler arasında, soğutma üniteleri ve 1 kW güç üretebilen güneş paneli dizileri sayesinde, önceki HTV'nin 200 W kapasitesinin beş katı güç sağlanması yer almaktadır. Bu kapasite artışı, soğutma gerektiren deneysel örneklerin ve taze gıdaların ISS'e ulaştırılmasını mümkün kılmıştır. Bu gelişmeler, Japonya'nın ISS lojistiğindeki rolünü güçlendirirken, gelecekteki derin uzay görevleri için bir test platformu olma potansiyelini de göstermektedir.

ISS'teki operasyonlar sırasında, HTV-X1'in yakalanması ve istasyona yanaştırılması, JAXA astronotu Kimiya Yui'nin Canadarm2 robotik kolunu kullanarak gerçekleştirdiği hassas bir manevrayla 30 Ekim 2025'te tamamlanmıştı. Ayrılış sürecinde de Canadarm2, HTV-X1'i Harmony modülünün Dünya'ya bakan bağlantı noktasından ayırarak serbest bırakma pozisyonuna getirdi; bu sırada NASA astronotu Chris Williams, ayrılma operasyonları sırasında aracın sistemlerini izledi. Bu ayrılış, yaklaşık 5.443 kilogram (yaklaşık 12.000 pound) malzeme teslimatının başarılı bir şekilde tamamlandığını teyit etmektedir. Görev tamamlandıktan sonra, HTV-X1'e atmosferik yeniden giriş sırasında istasyon atıklarını zararsız bir şekilde yakarak imha etme görevi verilmiştir. Bu kontrollü de-orbit komutu, uzay enkazını yönetme ve güvenliği sağlama konusundaki uluslararası taahhüdün bir parçasıdır.