ABD-İsrail-İran Gerilimi Tırmanırken Hürmüz Boğazı'nda Güvenlik Krizi: Washington Müttefiklerinden Savaş Gemisi İstiyor

Basra Körfezi'ndeki jeopolitik gerilim, Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran arasındaki çatışmanın tırmanmasıyla birlikte kritik bir eşiğe ulaşmış durumdadır. Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda deniz güvenliğinin ciddi şekilde bozulmasına yol açan bu süreç, 28 Şubat 2026 tarihinde ABD ve İsrail'in koordineli hava saldırılarıyla tetiklendi. İran Dini Lideri Ali Hamaney'in hayatını kaybettiği bu operasyonların ardından çatışmalar üçüncü haftasına girerken, bölgedeki istikrarsızlık küresel ölçekte derin ekonomik sarsıntılara neden oldu. İran'ın misilleme olarak Amerikan askeri tesislerine ve ticari deniz taşımacılığına yönelik gerçekleştirdiği yoğun füze ve insansız hava aracı saldırıları, bu hayati su yolundaki trafiği fiilen durma noktasına getirerek küresel tedarik zincirini felç etti.

ABD Başkanı Donald Trump, bölgedeki olası mayınlama faaliyetlerine karşı koymak ve deniz güvenliğini yeniden tesis etmek amacıyla müttefiklerinden acil askeri destek talep etmektedir. ABD'nin BM Büyükelçisi Mike Waltz, Washington yönetiminin uluslararası ortakların katılımını küresel ekonomiyi istikrara kavuşturmak adına vazgeçilmez bir adım olarak gördüğünü resmen teyit etti. Waltz, müttefiklerin bu süreçteki rolünün sadece memnuniyetle karşılanmayacağını, aynı zamanda teşvik edileceğini ve hatta bir gereklilik olarak görüleceğini vurguladı. 14 Mart 2026 tarihi itibarıyla diplomatik ateşkes çabalarını geri çeviren Trump yönetimi, özellikle İngiltere, Fransa, Çin ve Japonya gibi büyük güçlerden bölgeye savaş gemileri göndererek ortak devriye görevlerine katılmalarını bekliyor.

Kilit müttefikler arasında askeri müdahalenin kapsamı ve yöntemi konusunda belirgin görüş ayrılıkları yaşanmaktadır. Birleşik Krallık; Katar, Irak ve Kıbrıs'taki Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) üslerini savunma amaçlı hava koruması sağlamak üzere seferber etse de, Washington'un daha ileri düzeydeki askeri talepleri karşısında temkinli bir tutum sergilemeye devam ediyor. Diğer taraftan Fransa, bölgeye bir uçak gemisinin de dahil olduğu kapsamlı bir deniz gücü sevk edeceğini ilan etti. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ASPIDES Operasyonu çerçevesinde bir Avrupa eskort misyonuna öncülük etme kararlılığını dile getirirken, bu operasyonun çatışmanın "en sıcak evresinin" ardından "münhasıran savunma ve destek" odaklı olacağının altını çizdi. Başlangıçta Kızıldeniz'deki seyrüsefer güvenliğini sağlamak için hayata geçirilen ASPIDES, mevcut görev tanımı uyarınca Hürmüz Boğazı'ndaki hareketliliği de yakından takip etmektedir.

Krizin küresel piyasalar üzerindeki yıkıcı etkileri her geçen gün daha belirgin hale gelmektedir; nitekim 8 Mart 2026 tarihine gelindiğinde dünya genelinde petrol fiyatları varil başına 100 dolar barajını aşmıştır. Dünyadaki deniz yoluyla taşınan ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yaklaşık beşte birinin bu dar boğazdan geçtiği düşünüldüğünde, sevkiyatlardaki aksamaların enerji güvenliğini tehdit etmesi kaçınılmazdır. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Abbas Araghchi, boğazın tamamen kapatılmadığını, kısıtlamaların yalnızca ABD ve İsrail bandıralı gemilere uygulandığını iddia etse de, pek çok uluslararası nakliye şirketi güvenlik riskleri nedeniyle bölgeden geçiş yapmamayı tercih ediyor. Bu karmaşık ortamda Fransa ve İtalya'nın Tahran yönetimiyle Avrupa gemileri için güvenli geçiş garantisi almak adına kapalı kapılar ardında müzakereler yürütmesi, Avrupa Birliği içerisinde kriz yönetimi stratejileri konusunda yaşanan derin çatlakları da ortaya koymaktadır.