Orta Doğu'da Gerilim Tırmanıyor: ABD Harg Adası'nı Vurdu, Hürmüz Boğazı Fiilen Kapandı

28 Şubat 2026 tarihinde patlak veren Orta Doğu krizi, 14 Mart'ta Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a yönelik gerçekleştirdiği doğrudan askeri operasyonla yeni ve çok daha tehlikeli bir safhaya evrildi. ABD Başkanı Donald Trump, Merkezi Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) bölgedeki en kapsamlı hava harekatlarından birini icra ettiğini resmen doğruladı. Operasyon kapsamında İran'ın stratejik öneme sahip Harg Adası'ndaki 90'dan fazla askeri tesis tamamen imha edilerek devre dışı bırakıldı. Washington kanadından yapılan açıklamalarda, saldırıların askeri hedeflere odaklandığı ve adadaki petrol üretim ile ihracat altyapısının zarar görmediği özellikle belirtildi.

Söz konusu askeri hamleler, bölgede tırmanan karşılıklı çatışmalara bir yanıt niteliği taşıyor. İlk saldırılar sırasında yaralandığı öne sürülen Ayetullah Ali Hamaney'in ardından yönetimi üstlenen oğlu Mücteba Hamaney liderliğindeki İran, askeri direnç göstermeye devam ediyor. Tahran yönetimi, bu süreçte dezenformasyon kampanyalarını da içeren asimetrik savaş yöntemlerini aktif şekilde kullanıyor. BBC Verify muhabiri Shayan Sardarizadeh, Mücteba Hamaney'e ait Google SynthID filigranlı manipüle edilmiş görsellerin yayıldığını belgeledi. Bu durum, Tahran'ın ağır askeri baskı altında iç kamuoyundaki otoritesini korumak adına dijital manipülasyonlara başvurduğunu gösteriyor.

Krizin küresel ekonomiye yansıyan en ağır sonucu, dünya günlük petrol sevkiyatının yaklaşık %20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın fiilen ulaşıma kapanması oldu. Bölgedeki deniz trafiği verileri durumun vahametini ortaya koyuyor: Mart 2025'te 1229 olan transit geçiş sayısı, Mart 2026'nın ortası itibarıyla sadece 77'ye kadar geriledi. Bu dramatik düşüş, küresel petrol piyasasında eşi benzeri görülmemiş bir arz kesintisine yol açtı. Depolama kapasitesi olarak kullanılan VLCC tipi dev tankerlerin günlük navlun ücretleri 500.000 dolara fırlayarak bir önceki yılın verilerini on katına çıkardı. Mind Money analisti Igor Isaev, ablukanın üç haftayı aşması durumunda Brent petrol fiyatlarının varil başına 150 doların üzerine çıkabileceği ve 1973 petrol şokuna benzer bir ekonomik sarsıntı yaşanabileceği konusunda uyarılarda bulundu.

İran, ABD'nin hava saldırılarına misilleme olarak Bağdat'taki ABD Büyükelçiliği'nin helikopter pistine füze saldırısı düzenledi ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin Füceyre kentindeki bir petrol tesisini insansız hava araçlarıyla hedef aldı. Lübnan cephesinde ise insani bilanço ağırlaşıyor. Lübnan Sağlık Bakanlığı, 2 Mart 2026'dan bu yana Hizbullah'ın İsrail'e yönelik saldırıları ve İsrail'in ambulansları hedef aldığı iddiaları neticesinde en az 26 sağlık çalışanının hayatını kaybettiğini duyurdu. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından paylaşılan verilere göre, 11 Mart'a kadar Lübnan'daki sağlık hizmetlerine yönelik 25 ayrı saldırı kayıtlara geçti; bu olaylarda 16 kişi yaşamını yitirirken 29 kişi de yaralandı.

Uluslararası diplomasi trafiği hız kazanırken, Başkan Trump; Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve Birleşik Krallık'a çağrıda bulunarak Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini tesis etmek üzere bölgeye savaş gemileri göndermelerini talep etti. ABD, bölgedeki varlığını güçlendirmek amacıyla 2500 ek deniz piyadesi ve bir çıkarma gemisini bölgeye sevk ediyor. Diğer yandan İran'ın, boğazdan geçecek gemilere yalnızca petrol ödemelerinin Çin Yuanı ile yapılması şartıyla izin vermeyi değerlendirdiği bildiriliyor. Bu hamle, enerji ticaretinde doların etkisini kırmaya yönelik stratejik bir adım olarak yorumlanıyor. Bu süreçte, kayıt dışı filonun %40'ını kontrol eden Güney Koreli Sinokor grubu, fırlayan navlun fiyatları sayesinde piyasada avantajlı bir konuma yükseldi.

Çatışmanın jeopolitik sınırları, İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu üyesi İbrahim Azizi'nin açıklamalarıyla Ukrayna eksenine de sıçradı. Azizi, İsrail'den destek alan Ukrayna'nın, BM Şartı'nın 51. maddesi uyarınca İran için meşru bir hedef haline geldiğini iddia etti. Ukrayna Dezenformasyonla Mücadele Merkezi Başkanı Andriy Kovalenko ise İran'ın 2022 yılından bu yana Rusya'ya "Şahid" tipi dronlar tedarik ederek kurduğu askeri iş birliğine dikkat çekti. İsrail Savunma Bakanı İsrail Katz, askeri operasyonların herhangi bir zaman sınırı olmaksızın süreceğini ilan ederken, Mark Halperin'in aktardığı bilgilere göre Başkan Trump, iç siyasi ve ekonomik maliyetlerin stratejik hedeflerin önüne geçmesine kadar yaklaşık 30 günlük bir harekat penceresi öngörüyor.