Karelerle Düşünmek: 1X Technologies Robotik Otonomiyi Geliştirmek İçin Görsel Hayal Gücünü Nasıl Kullanıyor?

Robotik dünyası, makinelerin artık katı ve önceden programlanmış komut dizilerine bağlı kalmadığı, bunun yerine fiziksel dünyada yolunu bulmak için dahili bir "hayal gücü" kullandığı bir geleceğe doğru hızla ilerliyor. Norveç-Amerikan ortaklı girişimi 1X Technologies, Neo adlı insansı robotu için geliştirdiği 1X World Model (1XWM) sistemini devreye alarak bu vizyona bir adım daha yaklaştı. Dünya Modeli (World Model), temel olarak bir robotun eylemlerini gerçekleştirmeden önce fiziksel sonuçlarını tahmin etmesini sağlayan yapay zeka destekli bir dahili simülatördür; tıpkı bir insanın bir topu yakalamadan önce zihninde canlandırması gibi. Bu gelişme, robot eğitiminde uzman operatörlerin uzaktan kontrolüne dayalı sistemlerden, devasa miktardaki görsel veriden otonom olarak öğrenen sistemlere doğru köklü bir değişimi temsil ediyor.

Bu inovasyonun merkezinde, basit yazılı açıklamalardan karmaşık görseller oluşturabilen üst düzey video jeneratörlerine benzer bir yapay zeka mimarisi olan "metin koşullu difüzyon modeli" (text-conditioned diffusion model) yer alıyor. 1X Technologies, Neo'nun insanların nesneleri doğal olarak nasıl manipüle ettiğini anlaması için bu modeli yüzlerce saatlik "benmerkezci" (egocentric) insan videosuyla eğitti. Sistemin Neo'nun benzersiz görsel görünümüne ve kinematiğine göre ince ayarlanması sayesinde, robot artık basit bir sesli veya yazılı komutu fiziksel bir hareket dizisine dönüştürebiliyor. Yapay zeka, önceden kaydedilmiş bir talimatı aramak yerine, önce görevi tamamladığına dair kısa bir video "hayal ediyor" ve ardından bu hayali görüntüleri gerçek hayattaki eyleme dönüştürmek için gerekli motor kuvvetlerini hesaplayan Ters Dinamik Modeli (Inverse Dynamics Model - IDM) adlı ikincil bir sistemi kullanıyor.

Bu yaklaşım, robotik alanında en basit görevler için bile binlerce saatlik manuel eğitim gerektiren ve ilerlemeyi yavaşlatan "veri darboğazı" sorununu çözmek üzere tasarlandı. Neo'nun insan benzeri formu ve yumuşak, organik hareket kabiliyeti sayesinde 1X Technologies, robotun insanların çevreleriyle etkileşime girdiği videolardan elde edilen bilgileri daha etkili bir şekilde uygulayabildiğini belirtiyor. Son gösterimlerde Neo'nun mutfak gereçlerini kullanma, temizlik yapma ve genel nesne manipülasyonu gibi görevleri başarıyla yerine getirdiği görüldü. Şirket, bu teknolojinin gelecekte kıyafet bakımı veya hassas ev yardımı gibi deneysel görevlere, önceden özel bir eğitim almadan genellenebileceğini öngörüyor. Geliştiriciler, öğrenilen mantığı tamamen yeni durumlara uygulama yeteneği olan bu "genelleme" kapasitesini, robotun zekasının deneyim kazandıkça otonom olarak arttığı bir "volan etkisi" (flywheel effect) yaratmak için kritik bir adım olarak görüyor.

Bu zekayı destekleyen fiziksel donanım da en az yazılım kadar sofistike özelliklere sahip. Yaklaşık 167–168 cm boyunda ve 30 kg ağırlığında olan Neo, gücünü 1X Neo Cortex sisteminden alıyor. Bu sistem, gerçek zamanlı yapay zeka işleme için gereken ağır hesaplama yükünü yönetmek amacıyla yüksek performanslı yonga setleri kullanıyor. Bataryası birkaç saatlik kesintisiz çalışmaya olanak tanırken, genellikle vücuda oturan tekstil bir giysiyle görülen yumuşak tasarımı, robotun ev ve profesyonel ortamlarda tehdit edici olmayan bir varlık sergilemesini amaçlıyor. Ev ortamına kamera donanımlı bir robot yerleştirmenin getirdiği gizlilik endişelerini gidermek için şirket, kullanıcı gizliliğine saygı gösterilmesini sağlayacak bir dizi güvenlik protokolü ve gizlilik aracı uyguluyor.

1X Technologies, 2026 yılında ABD pazarına ilk teslimatlarını yapmaya hazırlanırken, odağını büyük ölçekli endüstriyel ve evsel kullanıma kaydırıyor. Yatırım firması EQT ile yapılan stratejik ortaklık aracılığıyla şirket, 2030 yılına kadar lojistik, üretim ve sağlık gibi sektörlerde binlerce Neo ünitesini konuşlandırmayı hedefliyor. Mevcut üniteler çok karmaşık veya beklenmedik senaryolar için hala uzaktan denetime ihtiyaç duysa da, temel hedef 2026 yılı boyunca otonom yetenek seviyesini istikrarlı bir şekilde artırmaktır. İnsan hareketlerinin küresel arşivini yapay zeka için bir sınıfa dönüştüren 1X Technologies, robotiğin geleceğinin makinelerin öğrenme, uyum sağlama ve nihayetinde dünyada yüksek derecede bağımsızlıkla hareket etme yeteneğinde yattığını kanıtlamaya çalışıyor.