NTU Yapay Zeka Modeli Gıda Bozulmasını Öngörüyor: İsrafı Azaltma ve Enerji Tasarrufu Hedefleniyor

Singapur merkezli Nanyang Teknoloji Üniversitesi (NTU Singapore), gıdalardaki bakteri üremesini tahmin edebilen bir yapay zeka modeli geliştirdi. Bu teknoloji, özellikle gıda ithalatının %90'ından fazlasını gerçekleştiren Singapur'da gıda israfını önemli ölçüde azaltmayı amaçlamaktadır; perakendecilere raf ömrü ve stok yönetimi konusunda daha kesin veriler sunmaktadır. Yapay zeka, sıcaklık ve asitlik gibi değişken gıda koşulları altında bakteri davranışlarını inceleyerek eğitilmektedir; bu, makine öğrenimi algoritmalarının çevresel faktörleri ve gıdaya özgü verileri analiz etmesine olanak tanır.

Bu öngörücü modelleme yeteneği, gıda biliminde kalite tahmini, kontaminasyon tespiti ve tedarik zinciri yönetiminde YZ uygulamalarının arttığı bir döneme denk gelmektedir. Bu sistem, yalnızca israfı azaltmakla kalmayıp, soğutma sistemlerinin kullanımının optimize edilmesi yoluyla enerji maliyetlerinde potansiyel tasarruflar sağlayabilir; bu da gıda kalitesinden ödün vermeden çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunur.

NTU'nun Geleceğe Hazır Gıda Güvenliği Merkezi (FRESH@NTU), bu teknolojinin geliştirilmesinde kilit rol oynamıştır; bu merkez, Singapur Gıda Otoritesi (SFA) ve A*STAR ile ortaklaşa çalışarak gıda güvenliği ve soğuk zincir izleme alanlarında çözümler sunmaktadır. Bu tür teknolojik gelişmeler, Singapur'un 2030 yılına kadar besin ihtiyaçlarının %30'unu yerel olarak karşılama hedefi olan '30'a 30' hedefine destek vermektedir; ancak bu hedefin yerini 2035'e kadar lif ve protein kategorilerine odaklanan yeni hedefler almıştır.

Teknolojinin sahada uygulanmasına yönelik önemli bir adım olarak, önde gelen süpermarket zincirlerinden Sheng Siong'un, bu YZ çözümünü 2026 yılının ikinci yarısında denemesi beklenmektedir. Sheng Siong, bu tür yeniliklerin gıda güvenliğini iyileştirme önceliğiyle uyumlu olduğunu belirtmiştir. Gıda israfını önleme çabaları küresel düzeyde de önem taşımaktadır; zira israf edilen gıdalar, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %8 ila %10'undan sorumludur.

Bu yenilikler, Nanyang Teknoloji Üniversitesi'nin Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ile başlattığı üç yıllık işbirliği vizyonuyla da örtüşmektedir. Bu ortaklık, kültürlenmiş et ve hassas fermantasyon ürünleri gibi yeni gıda sistemleriyle ilişkili riskleri değerlendirmek için Yapay Zeka ve dijital modelleme tekniklerini kullanmayı amaçlamaktadır. Bu tür veri odaklı sistemler, envanter yönetimini optimize etme ve ürünlerin güvenli tüketim süresi içinde kalmasını sağlama potansiyeli sunmaktadır.

Bu gelişmeler, gıda mühendisliğinin, veri odaklı karar destek sistemlerine dayanan yeni bir paradigma değişimine doğru ilerlediğini göstermektedir. Türkiye'de de benzer girişimler mevcuttur; akademisyenler, Nesnelerin İnterneti (IoT) sensörleri ve YZ kullanarak kirazların raf ömrünü 10 günden 44 güne çıkarabilen sistemler geliştirmiştir.