Narenciye Kabuklarının Şekerlemeye Dönüştürülmesiyle Sıfır Atık Hedefine Katkı

Mevcut gıda atığı yönetimi yaklaşımlarına alternatif oluşturan yenilikçi bir yöntem, portakal kabuğu atıklarının yüksek katma değerli, özgün şekerleme ürünlerine dönüştürülmesini içeriyor. Bu dönüşüm, gıda sektöründeki sıfır atık mutfak eğilimleriyle uyum sağlarken, organik atıkların yeniden değerlendirilme potansiyelini somutlaştırıyor. Bu tür uygulamalar, Türkiye ve uluslararası düzeyde artan organik atık yönetimi farkındalığının bir göstergesi olarak kabul ediliyor.

Gıda atıklarının yönetimi, kaynak israfını önleme ve sera gazı emisyonlarını azaltma gibi çevresel ve ekonomik avantajlar sunuyor. Sürecin temelinde, narenciye kabuklarının tüketilebilir bir nihai ürüne dönüştürülmesi için uygulanan titiz bir hazırlık aşaması bulunuyor. Bu hazırlık, kabuklardaki doğal acılığı gidermek amacıyla tekrarlanan haşlama adımlarını kapsayarak, nihai ürünün dokusunun çiğnenebilir ve tat profilinin tatlı olmasını sağlıyor.

Adana'nın Kozan ilçesinde Melek Değirmenci ve Hürü Tuna tarafından uygulanan yöntemde, kabuklar başlangıçta iki gün suda bekletiliyor; portakal kabukları için bu süre üç güne uzatılıyor. Ardından, kabuklar 15 dakika tuzlu suda haşlanıp şekerli suda kaynatılarak şekerleme haline getiriliyor. Bu geleneksel sürece modern bir boyut eklenerek, kurutulmuş kabukların yüksek kakao oranına sahip bitter çikolataya batırılmasıyla antioksidan özelliklerin artırılması hedefleniyor. Bu çikolata kaplama, hem lezzet çeşitliliği sunuyor hem de sağlık bilincine sahip tüketicilere hitap ediyor.

Narenciye atıklarının bu şekilde değerlendirilmesi, bu materyalin çok yönlü kullanımını kanıtlıyor; zira kabuklar şekerleme dışında, fırıncılık ürünleri ve içecekler için cips veya aroma verici toz formunda da değerlendirilebiliyor. Hürü Tuna'nın belirttiği gibi, bu yaklaşım israfı önlemenin yanı sıra ev hanımları için ek gelir yaratma potansiyeli taşıyor; zira bu şekerleme kilogram başına 200 Türk Lirası civarında alıcı bulabiliyor. Ayrıca, narenciye meyvelerinin iç kısımları da değerlendirilerek suları sıkılıp yaz tüketimi için donduruluyor, böylece her bileşeni ekonomiye kazandırılıyor.

Bu girişimler, Türkiye'deki atık yönetiminin daha geniş çerçevesini yansıtıyor. Ülkede 2015 yılında ilk kapsamlı atık yönetimi yönetmeliği yürürlüğe girmiş, 12 Temmuz 2019'da yayımlanan “Sıfır Atık Yönetmeliği” ile hammadde yönetimi ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda atık yönetim sistemlerinin kurulması zorunlu hale gelmiştir. Avrupa Birliği, üye ülkeleri atık önleme ve geri dönüşümü teşvik ederken, İtalya gibi ülkeler 2023'te atık yönetimini öncelikli gündem maddesi olarak belirlemiştir. İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün yürüttüğü GO ZERO PROJECT gibi projeler de gıda sektöründe atık yönetimi kapasitesini artırmayı amaçlamaktadır.

Bu bağlamda, narenciye kabuğunun şekerlemeye dönüştürülmesi, sadece bir gıda inovasyonu olmakla kalmıyor; aynı zamanda ulusal ve uluslararası sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşma yolunda atılmış somut bir adım olarak değerlendiriliyor. Bu tür döngüsel ekonomi prensiplerini destekleyen yenilikçi ürün geliştirme çabaları, kaynak tüketimini ve birincil hammadde kullanımını azaltma amacına hizmet ediyor.