Uluslararası Araştırmacılar, 6,5 Milyar Işık Yılı Uzaklıkta Anormal Yoğunluk Profili Gösteren Karanlık Bir Nesne Keşfetti

Uluslararası bir bilim insanı grubu, Max Planck Astrofizik Enstitüsü'nden (MPA) Simona Vegetti liderliğinde, Ocak 2026'da Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışmalarında, Dünya'dan 6,5 milyar ışık yılı mesafede konumlanmış görünmez bir kozmik cismin analiz sonuçlarını paylaştı. Bu keşfin temelini, söz konusu emisyon yapmayan nesnenin arka plan radyasyonu üzerindeki etkileri aracılığıyla tespit edilen kütleçekimsel bozulma oluşturuyor. Bu bozulma sayesinde, nesnenin son derece sıra dışı bir yoğunluk profili yeniden yapılandırıldı; bu durum, mevcut kozmolojik modelleri ciddi şekilde sorgulatıyor.

Kütleçekimsel çarpıtmanın ayrıntılı incelemesi, Dünya büyüklüğünde sanal bir süper teleskop oluşturmak amacıyla bir araya getirilen küresel radyo teleskop ağından elde edilen verilerin korelasyonuyla gerçekleştirildi. Tespit edilen temel parametreler arasında 6,5 milyar ışık yılı mesafe ve yaklaşık bir milyon Güneş kütlesi olarak tahmin edilen kütle yer alıyor. Dr. Vegetti'nin yanı sıra, araştırmaya Bologna'daki Ulusal Astrofizik Enstitüsü'nden (INAF) İtalyan bilim insanları Cristiana Spingola ve Davide Massari de katıldı. Bu bulgu, Ekim 2025'te benzer bir yöntemle daha küçük bir nesneden kaynaklanan kütleçekimsel bozulmanın saptandığı önceki araştırmaların bir devamı niteliğindedir.

Uygulanan metodoloji, görünmez yapıların dolaylı olarak incelenmesine ve karanlık madde dahil olmak üzere kütle dağılımının haritalandırılmasına olanak tanıyan kütleçekimsel mercekleme prensibine dayanmaktadır. Yoğunluk analizi, nesnenin merkez kısmının bir kara deliğe veya yoğun bir yıldız çekirdeğine uyduğunu gösterirken, dış bölge belirgin bir düzleşme sergileyerek geniş, yayılmayan disk benzeri bir bileşen oluşturmaktadır. Araştırmacılar, bu yapının daha önce sınıflandırılmamış bir karanlık nesne türünü temsil edebileceğini ve soğuk ve sıcak karanlık madde hakkındaki standart varsayımlara meydan okuduğunu öne sürüyorlar. Yüksek merkezi yoğunluğun ardından gelen, ancak daha düz olan geniş bir dış yayılım ile karakterize edilen bu alışılmadık yoğunluk profili, benzer kütledeki nesneler için emsalsizdir.

Bilim insanları, ilerleyen gözlemlerin, örneğin James Webb Uzay Teleskobu (JWST) kullanılarak yapılacak incelemelerin, herhangi bir ışık emisyonu tespit etmemesi durumunda, bunun mevcut kozmolojik paradigmalar için önemli sonuçlar doğuracağını belirtiyorlar. MPA'da ayrıca Liz Meitner Araştırma Grubu lideri olan Simona Vegetti, daha önce karanlık maddenin alt yapılarını tespit etmek amacıyla kütleçekimsel taklit olarak bilinen Bayesçi kütleçekimsel mercek modelleme tekniğini geliştirmişti. Daha geniş bağlamda, bu keşif, evrenin toplam kütlesinin yaklaşık yüzde 85'ini oluşturduğu tahmin edilen karanlık maddenin doğasına ilişkin modelleri doğrudan ilgilendirdiği için büyük önem taşımaktadır.

Bu keşifle eş zamanlı olarak, Ocak 2026'da NASA, Hubble Teleskobu aracılığıyla Dünya'dan 14 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan Cloud-9 adlı başka bir benzersiz nesnenin saptandığını duyurdu. Cloud-9, yaklaşık 5 milyar Güneş kütlesi kadar karanlık madde içeren, yıldızsız bir gaz bulutudur. Vegetti'nin keşfettiği nesnenin aksine, uzak bir galaksinin ışığındaki bozulma yoluyla tespit edilmesi yerine, Cloud-9 hidrojen açısından zengin bağımsız bir yapı olarak kaydedildi ve erken galaksi oluşumunun bir 'kalıntısı' olarak değerlendiriliyor.