Internationale Groep Ontdekt Donker Object met Afwijkend Dichtheidsprofiel op 6,5 Miljard Lichtjaar Afstand

Een internationaal team van onderzoekers, onder leiding van Simone Vegetti van het Max Planck Instituut voor Astrofysica (MPA), heeft in januari 2026 de resultaten gepubliceerd van hun analyse van een onzichtbaar kosmisch lichaam. Dit object bevindt zich op een afstand van 6,5 miljard lichtjaar van de Aarde. De ontdekking is uitsluitend gebaseerd op de registratie van dit niet-emitterende object via de zwaartekrachtverstoring die het veroorzaakt op de achtergrondstraling. Deze verstoring maakte het mogelijk om een buitengewoon ongebruikelijk dichtheidsprofiel van het object te reconstrueren, wat bestaande kosmologische modellen op losse schroeven zet.

De gedetailleerde studie van de zwaartekrachtvervorming werd gerealiseerd door gegevens te correleren die afkomstig waren van een wereldwijd netwerk van radiotelescopen. Deze telescopen waren samengevoegd om een virtuele supertelescoop ter grootte van de planeet Aarde te vormen. Belangrijke parameters van het object zijn de afstand van 6,5 miljard lichtjaar en een geschatte massa van ongeveer één miljoen zonsmassa’s. Naast Dr. Vegetti werkten ook de Italiaanse wetenschappers Cristiana Spingola en Davide Massari van het Nationaal Instituut voor Astrofysica (INAF) in Bologna mee aan dit onderzoek. Dit resultaat bouwt voort op eerdere bevindingen uit oktober 2025, toen met een vergelijkbare methode een zwaartekrachtverstoring van een kleiner object werd gedetecteerd.

De gebruikte methodologie is gebaseerd op het principe van zwaartekrachtslenswerking. Dit stelt astronomen in staat om indirect onzichtbare structuren te bestuderen en de verdeling van massa, inclusief donkere materie, in kaart te brengen. De dichtheidsanalyse wees uit dat het centrale deel van het object overeenkomt met een zwart gat of een compacte sterrenkern. De buitenste regio vertoont echter een afvlakking, wat wijst op een uitgestrekte, niet-uitstralende schijfvormige component. De onderzoekers speculeren dat deze configuratie een voorheen ongeclassificeerd type donker object zou kunnen vertegenwoordigen. Dit daagt de standaardconcepten van zowel koude als warme donkere materie uit.

Het afwijkende dichtheidsprofiel, gekenmerkt door een hoge centrale concentratie gevolgd door een aanzienlijke, maar relatief vlakkere externe uitbreiding, is ongekend voor objecten van deze omvang. De wetenschappers benadrukken dat als vervolgwaarnemingen, bijvoorbeeld met de James Webb Space Telescope (JWST), geen enkele lichtemissie bevestigen, dit verstrekkende gevolgen zal hebben voor de huidige kosmologische paradigma's. Simone Vegetti, die tevens leiding geeft aan de Lise Meitner onderzoeksgroep bij het MPA, heeft eerder al een Bayesiaanse modelleringstechniek voor zwaartekrachtslenzen ontwikkeld, bekend als ‘gravitational mimicry’, om substructuren van donkere materie op te sporen.

In een bredere context is deze ontdekking zeer relevant, aangezien het direct raakt aan de modellen over de aard van donkere materie, die naar schatting zo’n 85% van de totale massa in het heelal vertegenwoordigt. Tegelijkertijd met dit baanbrekende nieuws maakte NASA in januari 2026 bekend dat de Hubble-telescoop een ander uniek object had waargenomen, genaamd Cloud-9. Dit object bevindt zich op 14 miljoen lichtjaar afstand van de Aarde. Cloud-9 is een stervrije gaswolk waarin donkere materie domineert, met een geschatte massa van ongeveer 5 miljard zonsmassa’s aan donkere materie.

In tegenstelling tot het object van Vegetti, dat werd gedetecteerd door de vervorming van het licht van een verre sterrenstelsel, werd Cloud-9 waargenomen als een op zichzelf staande, waterstofrijke structuur. Het wordt beschouwd als een ‘relict’ uit de vroege stadia van de vorming van sterrenstelsels. Deze twee afzonderlijke, maar tegelijkertijd gerapporteerde, waarnemingen dwingen de wetenschappelijke gemeenschap om de huidige modellen van de kosmische structuur kritisch te herzien.