Arjantinli Bilim İnsanları Sigara Filtrelerini Dönüştürmek İçin Mantarları Kullanıyor

Arjantin'in Rosario kentinde bulunan Rosario Ulusal Üniversitesi (UNR) bünyesindeki araştırmacılar, ülkenin önde gelen bilimsel kuruluşu olan Ulusal Bilimsel ve Teknik Araştırma Konseyi (CONICET) ile stratejik bir iş birliği gerçekleştirerek sigara izmaritlerinin biyoteknolojik yöntemlerle geri dönüştürülmesine yönelik çığır açan bir metodoloji geliştiriyor. CONICET ağının bir parçası olan Biyoteknolojik ve Kimyasal Süreçler Enstitüsü (IPROBYQ) gibi uzmanlaşmış kurumlarla koordineli şekilde çalışan bu bilimsel kolektif, özellikle selüloz asetattan imal edilen ve doğada yok olması son derece güç olan plastik filtreleri odağına alıyor. Bu filtrelerin yüksek değerli biyomalzemelere dönüştürülmesi süreci, küresel çapta en büyük çevre sorunlarından biri olarak kabul edilen sigara atıkları için sürdürülebilir bir döngüsel ekonomi modeli teşkil ediyor.

Dünya genelinde sigara izmaritlerinden kaynaklanan çevre kirliliği, ekosistemler üzerinde yıkıcı bir baskı oluşturan ciddi bir tehdit olarak tanımlanmaktadır; zira bu filtreler doğada onlarca yıl boyunca çözünmeden kalabilmekte ve bu süre zarfında çevreye nikotin, ağır metaller ve çeşitli toksik kimyasallar sızdırmaktadır. Arjantinli bilim insanlarının yürüttüğü bu araştırma, doğrudan katı atık yönetimine odaklanmakla birlikte, inovatif yaklaşımlar aracılığıyla ekolojik ayak izini minimize etmeyi amaçlayan küresel bilimsel trendlerle de örtüşmektedir. Selüloz asetat gibi atık formundaki polimerlerden endüstriyel amaçlı biyomalzemeler üretilmesi, hem çöp depolama alanlarındaki yoğunluğu azaltmak hem de yeraltı sularına karışan toksin miktarını sınırlamak adına atılmış somut ve etkili bir adımdır.

Projenin temelini oluşturan biyoremediasyon tekniği, belirli mantar türlerinin titizlikle denetlenen laboratuvar ortamlarında kültüre edilmesi ve ardından bu mantarların toplanan sigara filtrelerine aşılanması prensibiyle işlemektedir. Araştırmacılar, bu biyolojik parçalanma sürecini yönetmek için Pleurotus cinsi istiridye mantarı gibi yaygın olarak bilinen ve hatta tüketilebilen mantar türlerinden yararlanmaktadır. Bilimsel literatürde selüloz asetatın, mantarların da dahil olduğu mikroorganizma grupları tarafından enzimler aracılığıyla parçalanabildiği bilinmektedir; bu proje ise söz konusu doğal süreci optimize ederek atık yönetiminde verimli bir araç haline getirmeyi başarmaktadır.

Gerçekleştirilen öncü pilot çalışmalar, projenin geleceği adına son derece cesaret verici veriler sunmuştur; yapılan testlerde mantarların sadece on beş günlük bir zaman dilimi içerisinde filtre yüzeylerini tamamen kolonize ettiği ve yapısal bozunma sürecini başarıyla başlattığı teyit edilmiştir. Bu hızlandırılmış biyolojik dönüşümün, 2026 yılının başlarına kadar ticari olarak kullanılabilir, kuru ve istenilen forma sokulabilir bir biyomalzeme üretimine olanak tanıması beklenmektedir. Elde edilecek bu yeni nesil malzemenin, özellikle çevre dostu ambalaj sanayisinde veya hafif inşaat bileşenlerinin üretiminde kullanılması planlanmaktadır. Selülozu moleküler düzeyde parçalayan selülaz gibi mantar kökenli enzimlerin etkinliği, laboratuvar testlerinde projenin başarısını kanıtlayan en önemli unsurlardan biri olmuştur.

Biyoteknoloji alanındaki bu tür vizyoner projeler, CONICET'in diğer stratejik girişimlerinde olduğu gibi, sadece çevresel bir sorunu çözmekle kalmayıp aynı zamanda yüksek katma değerli ürünler yaratarak bilim dünyası ile sanayi sektörü arasındaki bağı güçlendirmeyi hedeflemektedir. Rosario'da elde edilen bu bilimsel başarı, plastik kirliliği ve biyolojik olarak parçalanamayan atık birikimi ile mücadele eden diğer coğrafyalar için de ilham verici bir model ve güçlü bir emsal niteliği taşımaktadır. Bilimsel araştırmaların endüstriyel uygulamalara dönüştürülmesi, hem gezegenimizin korunması hem de modern ekonomilerin sürdürülebilir bir temele oturtulması açısından hayati bir önem arz etmektedir.