Kedilerin Zihinsel Haritaları: İşitsel ve Görsel Verilerle Ortam Oluşturma Yeteneği

Son dönemde yapılan bilimsel çalışmalar, evcil kedilerin çevrelerini görsel ve işitsel verileri birleştirerek oldukça karmaşık bir zihinsel harita şeklinde oluşturduklarını ortaya koymaktadır. Araştırmacılar bu davranışı, basit dış uyaranlara tepki vermenin ötesinde, üst düzey bir bilgi işleme yeteneği olarak sınıflandırıyor ve bunu sosyal-mekânsal biliş başlığı altında inceliyorlar.

Kediler, ev ortamlarındaki sesleri detaylı bir şekilde analiz etme yeteneğine sahiptirler. Bu ses verilerini, önceden öğrendikleri güzergahlar ve bekledikleri olaylarla karşılaştırırlar. Bu becerinin temelinde, işitsel bilgileri kendi iç modelleriyle kıyaslama yeteneği yatar. Örneğin, tanıdık bir sesin, kedinin o anda bulunmasını beklemediği bir odadan gelmesi, hayvanda mevcut düzenin bozulduğu veya içsel temsilin sarsıldığı hissiyatını yaratır. Akustik anormalliklere karşı gösterilen bu hassasiyet, kedilerin görünmeyen dünya hakkındaki bilgileri beklenenden daha derinlemesine işlediğini kanıtlamaktadır.

Yapılan incelemeler, kedilerin konuşma dışı sesleri ayırt edebildiğini ve kendi isimlerini tanıyabildiğini gösteriyor. Bu kelimeleri görsel imgelerle ilişkilendirmeleri, onların bilişsel haritalarını daha da sağlamlaştırıyor. Uzmanlar, bu gözlem ve analiz yeteneğini, vahşi doğada görüş alanı dışında kalan avları takip etmek için hayati öneme sahip evrimsel bir özellik olarak değerlendiriyor. Evcil kediler, bu içgüdüyü yaşam alanlarına taşımış ve tanıdık mekânlarda yön bulma mekanizmasına dönüştürmüşlerdir.

Kedilerin, sahiplerinin varlığındaki veya günlük rutinlerdeki değişikliklere karşı gösterdikleri keskin tepkiler, çevrelerindeki öngörülebilirliğe olan derin ihtiyaçlarını vurgulamaktadır. Yer değiştiren mobilyalar veya değişen beslenme saatleri gibi yerleşik düzenden herhangi bir sapma, kedinin içsel, hem işitsel hem de görsel olarak doğrulanmış haritasını bozduğu için kafa karışıklığına yol açabilir. Bu durum, kedilerin insanlarla sadece yan yana var olmadıklarını, ev halkının mikro-sosyal yapısının aktif bir parçası olduklarını göstermektedir.

Kedilerin bilişsel esnekliği, ödül mekanizmasıyla öğrenme yeteneklerinde kendini gösterir; örneğin, bir düğmeye basmayı yiyecek almayla ilişkilendirebilirler. Ayrıca, karmaşık düzeneklerden yiyecek çıkarma gibi problem çözme görevlerinde de başarılıdırlar. Dahası, insanlar tarafından yapılan eylemlere dikkat etme eğilimindedirler; her ikisi de ödül içerse bile, sahibinin etkileşimde bulunduğu kabı diğerine tercih edebilirler. Bu tür karmaşık tepkiler, özellikle evcilleşme sürecinde binlerce yıl içinde insan ortamına derinlemesine adapte olduklarını gösteren, sahibinin ses tonuna özel olarak verilen ve kediye yönelik konuşma (AKR) olarak bilinen özel tınıyı tanımayı da içerir.