Grenlandia odrzuca amerykańskie zakusy, wybierając Danię w obliczu arktycznych napięć

13 stycznia 2026 roku władze Grenlandii oficjalnie odrzuciły propozycję przejęcia wyspy przez Stany Zjednoczone, potwierdzając swoją niezłomną wolę pozostania integralną częścią Królestwa Danii. Premier Grenlandii, Jens-Frederik Nielsen, oraz szefowa duńskiego rządu, Mette Frederiksen, wydali w Kopenhadze wspólne oświadczenie, w którym stanowczo podkreślili suwerenność wyspy. Była to bezpośrednia reakcja na nasilającą się retorykę prezydenta USA Donalda Trumpa, dotyczącą chęci przejęcia pełnej kontroli nad tym strategicznym terytorium.

Decyzja ta zapadła w momencie gwałtownego wzrostu napięcia geopolitycznego w regionie Arktyki. Grenlandia, dysponująca ogromnymi złożami kluczowych surowców, w tym metali ziem rzadkich, jest postrzegana jako aktywo o znaczeniu strategicznym w globalnej rywalizacji z Chinami i Rosją. Podczas konferencji prasowej premier Nielsen zadeklarował, że w przypadku konieczności dokonania wyboru, Grenlandia zawsze przedłoży relacje z Danią nad propozycje Stanów Zjednoczonych. Podkreślił przy tym, że wyspa nie jest na sprzedaż, a o jej przyszłości decydują wyłącznie jej mieszkańcy, zgodnie z obowiązującym Statutem o Autonomii.

Stanowisko to zyskało pełne poparcie Mette Frederiksen, która określiła naciski ze strony Waszyngtonu jako „całkowicie nieakceptowalne”. Duńska premier ostrzegła również, że jakakolwiek próba naruszenia statusu Grenlandii mogłaby oznaczać koniec funkcjonowania NATO oraz powojennych struktur bezpieczeństwa międzynarodowego. Koalicyjny rząd w Nuuk potwierdził, że zachowanie grenlandzkiej tożsamości jest priorytetem, którego nie zamierzają poświęcić pod żadnym pozorem, odrzucając możliwość aneksji przez obce mocarstwo.

Nastroje społeczne na wyspie są w tej kwestii niemal jednomyślne – najnowsze sondaże wskazują, że aż 85% mieszkańców Grenlandii sprzeciwia się amerykańskiemu przejęciu. Aaja Chemnitz, wpływowa polityk z partii Inuit Ataqatigiit, podsumowała nastroje społeczne krótkim, lecz dobitnym stwierdzeniem: „Grenlandia nie jest na sprzedaż i nigdy nie zostanie sprzedana”. Ta jedność polityczna i społeczna stanowi wyraźną barierę dla amerykańskich ambicji terytorialnych w tym kluczowym regionie świata.

Równolegle do kryzysu dyplomatycznego, 13 stycznia 2026 roku władze Danii potwierdziły wsparcie dla niedawnej operacji morskiej USA na wschodnim Atlantyku. Tydzień wcześniej doszło tam do przechwycenia jednostki naruszającej amerykańskie sankcje. Akcja ta była następstwem „Operacji Absolutna Determinacja” z 3 stycznia 2026 roku, w wyniku której pojmano prezydenta Wenezueli, Nicolása Maduro. Zatrzymany statek, pływający pod rosyjską banderą tankowiec „Marinera”, został przejęty na północnym Atlantyku po pościgu rozpoczętym na Morzu Karaibskim. Sekretarz Bezpieczeństwa Krajowego USA, Kristi Noem, uzasadniła te działania koniecznością zniszczenia mechanizmów finansowania „narkopaństwowego terroryzmu”.

Stany Zjednoczone, reprezentowane przez Sekretarza Stanu Marco Rubio oraz Wiceprezydenta JD Vance’a, nie rezygnują z nacisków, argumentując, że kontrola nad wyspą jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa w Arktyce oraz skutecznego powstrzymywania wpływów Rosji i Chin. W celu omówienia narastającego sporu, na 14 stycznia 2026 roku zaplanowano spotkania dyplomatyczne w Waszyngtonie. Duński minister spraw zagranicznych Lars Løkke Rasmussen oraz jego grenlandzka odpowiedniczka Vivian Motzfeldt mają spotkać się z Sekretarzem Rubio pod przewodnictwem wiceprezydenta Vance’a.

Sekretarz Generalny NATO Mark Rutte również zabrał głos w tej sprawie, informując o pracach nad „kolejnymi krokami” mającymi na celu wzmocnienie bezpieczeństwa w regionie podbiegunowym, co odzwierciedla niepokój całego sojuszu. Historycznie obronność Grenlandii jest gwarantowana przez NATO w ramach Wspólnoty Duńskiej. Warto przypomnieć, że umowa z 1951 roku pozwala Stanom Zjednoczonym na utrzymywanie baz wojskowych na wyspie, w tym kluczowej placówki w Pituffik, co od dekad stanowi fundament współpracy obronnej w tym strategicznym sektorze.