Groenland wijst Amerikaanse overname resoluut af en kiest voor Denemarken te midden van Arctische spanningen

Op 13 januari 2026 heeft Groenland officieel elke suggestie van een Amerikaanse overname van de hand gewezen en daarmee zijn onveranderde loyaliteit aan het Deense koninkrijk bevestigd. Tijdens een gezamenlijke persconferentie in Kopenhagen gaven de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen en de Deense premier Mette Frederiksen een krachtig signaal af over de soevereiniteit van het eiland. Deze verklaring was een direct antwoord op de aanhoudende retoriek van de Amerikaanse president Donald Trump, die herhaaldelijk heeft gezinspeeld op het verkrijgen van controle over het strategisch gelegen gebied.

De beslissing van de Groenlandse regering valt samen met een periode van extreme geopolitieke spanningen in het noordpoolgebied. Groenland wordt momenteel beschouwd als een van de belangrijkste strategische locaties ter wereld, mede door de aanwezigheid van enorme voorraden kritieke mineralen en zeldzame aardmetalen. Deze grondstoffen zijn van vitaal belang in de wereldwijde technologische wedloop en de concurrentiestrijd met China en Rusland. Premier Nielsen verklaarde onomwonden dat, mocht Groenland gedwongen worden tot een keuze, de voorkeur altijd naar Denemarken zal uitgaan boven de Verenigde Staten. Hij benadrukte dat het eiland niet te koop is en dat de politieke toekomst uitsluitelijk wordt bepaald door de Groenlanders zelf, in overeenstemming met het Statuut van Autonomie. Premier Frederiksen steunde deze visie en noemde de Amerikaanse druk op de regio "volstrekt onaanvaardbaar", waarbij ze waarschuwde dat een inbreuk op de status van Groenland het einde van de NAVO en de bestaande internationale veiligheidsstructuren zou kunnen betekenen.

Binnen de Groenlandse politiek is er een brede consensus over het behoud van de eigen identiteit en autonomie. De huidige coalitieregering heeft herhaaldelijk laten weten onder geen enkele voorwaarde open te staan voor een overname door een buitenlandse mogendheid. Dit standpunt wordt breed gedragen door de bevolking; uit recente peilingen blijkt dat maar liefst 85% van de Groenlanders fel tegen een Amerikaanse annexatie is. Aaja Chemnitz, een vooraanstaand politica van de partij Inuit Ataqatigiit, vatte de nationale stemming kernachtig samen door te stellen dat Groenland nooit te koop is geweest en dat ook nooit zal zijn.

Tegelijkertijd met deze diplomatieke ontwikkelingen bevestigden de Deense autoriteiten op 13 januari 2026 hun steun voor een recente Amerikaanse marine-operatie in de Oost-Atlantische Oceaan. Een week voorafgaand aan deze verklaring werd daar een tanker onderschept die de Amerikaanse sancties zou hebben geschonden. Deze actie volgde op de grootschalige "Operatie Absolute Resolve" op 3 januari 2026, waarbij de Venezolaanse president Nicolás Maduro gevangen werd genomen. Het onderschepte schip, de onder Russische vlag varende tanker "Marinera", werd in de Noord-Atlantische Oceaan overmeesterd na een achtervolging die was ingezet in de Caraïbische Zee. De Amerikaanse minister van Binnenlandse Veiligheid, Kristi Noem, rechtvaardigde deze harde aanpak als een noodzakelijke maatregel om de financiering van wat zij noemde "narcostatelijk terrorisme" te ontmantelen.

Vanuit de Verenigde Staten blijven minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en vicepresident JD Vance aandringen op meer controle over Groenland. Zij beschouwen de zeggenschap over het eiland als een fundamentele voorwaarde voor de veiligheid in de Arctische regio en als een noodzakelijk middel om de invloed van Rusland en China in te dammen. Om de diplomatieke crisis te bezweren, staat voor 14 januari 2026 een belangrijke ontmoeting gepland in Washington D.C. De Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen en zijn Groenlandse ambtgenoot Vivian Motzfeldt zullen daar overleg voeren met minister Rubio, onder voorzitterschap van vicepresident Vance.

Ook op het niveau van de internationale defensie wordt de situatie nauwlettend gevolgd. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte heeft aangegeven dat de alliantie werkt aan nieuwe stappen om de veiligheid in het hoge noorden te waarborgen, wat de collectieve bezorgdheid van het bondgenootschap weerspiegelt. De verdediging van Groenland is historisch gezien verankerd in de NAVO via het Deense Gemenebest. Een defensieverdrag uit 1951 staat de Verenigde Staten toe om militaire faciliteiten op het eiland te exploiteren, waaronder de strategisch cruciale basis Pituffik. De huidige politieke spanningen zetten deze langdurige militaire samenwerking echter in een nieuw en onzeker daglicht.

De komende diplomatieke gesprekken zullen uitwijzen of de Verenigde Staten hun ambities ten aanzien van het eiland zullen matigen of dat de druk op de Deens-Groenlandse relatie verder zal toenemen. Vooralsnog blijven Nuuk en Kopenhagen op één lijn zitten in hun weigering om de soevereiniteit van het eiland op te offeren aan de strategische belangen van Washington. De vastberadenheid waarmee de Groenlandse identiteit wordt verdedigd, markeert een belangrijk hoofdstuk in de moderne geschiedenis van de Arctische diplomatie.