Likwidacja Alego Chameneiego Wywołuje Eskalację Militarną i Walkę o Władzę w Iranie

W sobotę, 28 lutego 2026 roku, irański Najwyższy Przywódca, Ajatollah Ali Chamenei, w wieku 86 lat, zginął w wyniku skoordynowanej operacji wojskowej przeprowadzonej przez Stany Zjednoczone pod kryptonimem Operacja Epic Fury oraz Izrael, nazwanej Operacją Roaring Lion. Ta akcja, mająca na celu obalenie rządu, doprowadziła do natychmiastowej i szeroko zakrojonej eskalacji regionalnej, co irańska telewizja państwowa potwierdziła w niedzielę, 1 marca 2026 roku.

W odpowiedzi na usunięcie szczytu łańcucha dowodzenia, Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) rozpoczął liczne fale odwetowych ataków rakietowych i dronowych. Celem uderzeń były Izrael oraz amerykańskie bazy zlokalizowane w krajach Zatoki Perskiej, w tym w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Katarze, Kuwejcie i Bahrajnie. Wśród ofiar śmiertelnych potwierdzono śmierć Szefa Sztabu Armii, generała Abdol Rahima Mousaviego, Ministra Obrony Aziza Nasirzadeha, Szefa IRGC Mohammada Pakpura oraz doradcy ds. bezpieczeństwa Alego Szamchaniego. Iran ogłosił 40 dni publicznej żałoby oraz siedem dni świąt państwowych, co sygnalizuje głęboki wstrząs polityczny w strukturach państwa.

Konsekwencje uderzenia w kierownictwo Iranu obejmują również sferę gospodarczą. Irańskie działania odwetowe objęły ataki na lotniska w Dubaju, gdzie rannych zostało cztery osoby na concourse DXB, oraz w Abu Zabi, gdzie odnotowano jednego zabitego i siedem rannych. Ponadto, Katar został zaatakowany 65 pociskami i 12 dronami, co spowodowało obrażenia u ośmiu osób. Globalne rynki finansowe i energetyczne zareagowały gwałtownie, zwłaszcza w kontekście irańskiej blokady Cieśniny Ormuz, przez którą przepływa około 20% światowego transportu ropy naftowej. Eksperci, tacy jak dr Łukasz Wyszyński z Akademii Marynarki Wojennej, ostrzegali, że całkowite zamknięcie tego strategicznego szlaku mogłoby podnieść ceny surowca do poziomu 120–150 dolarów za baryłkę, zagrażając globalnej gospodarce.

Wewnątrz Iranu, na tle trwających od końca 2025 roku protestów, natychmiast uruchomiono procedury przejęcia władzy. Tymczasowa rada została powołana w składzie Prezydenta Masuda Pezeszkiana, Szefa Władzy Sądowniczej Gholama-Hosseina Mohseni-Ejei oraz prawnika Rady Strażników. Kwestia sukcesji jest kluczowa dla stabilności regionu, a IRGC naciska na przyspieszenie wyboru następcy, obawiając się fali protestów w niedzielę, 1 marca. Wśród potencjalnych kandydatów na trzeciego Najwyższego Przywódcę wymienia się Mojtabę Chameneiego, syna zmarłego, oraz Hassana Chomeiniego, wnuka Ruhollaha Chomeiniego. Reza Pahlavi, syn obalonego Szacha, stwierdził, że śmierć Chameneiego oznacza „efektywny koniec Islamskiej Republiki”. W obliczu kryzysu, Rosja zażądała zwołania nadzwyczajnego posiedzenia Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA).

Reakcje polityczne w Stanach Zjednoczonych odzwierciedlały polaryzację kraju. Prezydent Donald Trump potwierdził śmierć Chameneiego, określając ją jako „największą szansę dla narodu irańskiego, by odzyskać swój kraj” i ostrzegł przed „siłą, jakiej nigdy wcześniej nie widziano” w przypadku nadmiernej odpowiedzi Teheranu. Z kolei Demokraci, reprezentowani przez Senatora Tima Kaine’a, potępili uderzenia jako „akt wojny” przeprowadzony bez autoryzacji Kongresu. Republikanie, w tym House Speaker Mike Johnson i Senator Lindsey Graham, uznali akcję za konieczną konsekwencję irańskich działań terrorystycznych. Analitycy porównują tę operację do „wojny z wyboru”, nawiązując do inwazji na Irak z 2003 roku.