WMO publikuje przełomowy podręcznik do tworzenia krajowych atlasów energii odnawialnej o wysokiej rozdzielczości

Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) zaprezentowała kompleksowe wytyczne techniczne, które mają wesprzeć państwa w precyzyjnym mapowaniu ich potencjału w zakresie odnawialnych źródeł energii. Dokument zatytułowany „Krajowe atlasy energii odnawialnej dla wiatru, słońca i energetyki wodnej – Przewodnik wdrożeniowy WMO” stanowi naukowo uzasadnioną strukturę działania dla Narodowych Służb Meteorologicznych i Hydrologicznych (NMHS) oraz ministerstw odpowiedzialnych za sektor energetyczny.

Inicjatywa ta jest bezpośrednią odpowiedzią na pilne zapotrzebowanie zidentyfikowane podczas globalnego badania energetycznego WMO przeprowadzonego w latach 2022–2023. Analiza ta wykazała, że wiele krajów nie posiada danych klimatycznych i pogodowych o wysokiej rozdzielczości, co uniemożliwia efektywne planowanie transformacji energetycznej. Sekretarz Generalna WMO, profesor Celeste Saulo, podkreśliła, że nowy podręcznik integruje różnorodne źródła informacji, w tym reanalizy, obserwacje naziemne, produkty satelitarne oraz projekcje klimatyczne, takie jak dane CMIP6. Aby przekształcić te skomplikowane zbiory danych w praktyczne wskazówki dla decydentów, zastosowano zaawansowane podejścia, w tym statystyczne zmniejszanie skali (downscaling) z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

Kluczowym wymogiem opisanym w projekcie jest zapewnienie wysokiej rozdzielczości przestrzennej – na poziomie 4 kilometrów lub mniej – co pozwala na dokładną ocenę potencjału energii wiatrowej, słonecznej i wodnej na szczeblu lokalnym i regionalnym. Taka szczegółowość jest absolutnie niezbędna, ponieważ potencjał zasobów odnawialnych może drastycznie różnić się na niewielkich dystansach, co bezpośrednio determinuje opłacalność inwestycji w infrastrukturę energetyczną. Ambitnym celem WMO jest wyposażenie wszystkich krajów członkowskich w takie atlasy do 2030 roku. Działanie to wpisuje się w międzynarodowe dążenia do potrojenia globalnych mocy odnawialnych oraz podwojenia efektywności energetycznej do końca dekady, wspierając jednocześnie 7. Cel Zrównoważonego Rozwoju ONZ.

Przedstawiona w podręczniku metodologia zawiera instrukcje krok po kroku dotyczące gromadzenia i wstępnego przetwarzania danych, metod statystycznych oraz interpretacji wyników w celu formułowania polityki państwa. WMO zapewnia otwarty dostęp do kodów w języku Python oraz materiałów szkoleniowych za pośrednictwem swojego Portalu Energii i Meteorologii, co dowodzi zaangażowania organizacji w budowanie potencjału technicznego państw. Pilotażowe wdrożenia tej metodologii zakończyły się sukcesem w takich krajach jak Chorwacja, Kuba, Chile, Malawi, Tanzania oraz Kostaryka. W 2024 roku wsparcie otrzymały Chile i Iran w zakresie atlasów słonecznych, Malawi w obszarze hydroenergetyki, a Kostaryka w dziedzinie energetyki wiatrowej.

Inicjatywa WMO stanowi trafną reakcję na wyzwania związane ze zmianami klimatu, które – jak zaznaczono w raporcie „Stan usług klimatycznych: Energetyka” z 2022 roku – mogą zagrażać bezpieczeństwu energetycznemu. Zwiększenie odporności infrastruktury oraz zaspokojenie rosnącego popytu na energię, który w ostatnim dziesięcioleciu wzrósł o 30%, wymaga dostępu do coraz bardziej wiarygodnych informacji o pogodzie, wodzie i klimacie. W ramach tego procesu WMO ściśle współpracuje z Międzynarodową Agencją Energii Odnawialnej (IRENA) oraz Bankiem Światowym, planując rozszerzenie projektu na kolejne kraje w 2025 roku. Techniczne webinaria przeprowadzone dla Azji, Afryki oraz Ameryki Środkowej i Południowej położyły fundament pod kolejny etap prac, zmierzający do pełnego pokrycia wszystkich członków WMO do 2030 roku.