WMO công bố hướng dẫn xây dựng bản đồ năng lượng tái tạo quốc gia độ phân giải cao

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) vừa chính thức giới thiệu một tài liệu hướng dẫn kỹ thuật quan trọng nhằm hỗ trợ các quốc gia trong việc lập bản đồ tiềm năng năng lượng tái tạo của mình. Tài liệu với tiêu đề "Bản đồ Năng lượng Tái tạo Quốc gia cho Gió, Mặt trời và Thủy điện – Hướng dẫn Thực hiện của WMO" cung cấp một khung khoa học chuẩn mực dành cho các Cơ quan Khí tượng và Thủy văn Quốc gia (NMHSs) cùng các bộ ngành năng lượng trên toàn cầu.

Sáng kiến này được hình thành nhằm giải quyết nhu cầu cấp thiết được xác định qua cuộc khảo sát năng lượng toàn cầu của WMO giai đoạn 2022–2023. Kết quả khảo sát cho thấy nhiều quốc gia hiện đang thiếu hụt dữ liệu khí hậu và thời tiết độ phân giải cao, vốn là yếu tố then chốt để lập kế hoạch năng lượng hiệu quả. Giáo sư Celeste Saulo, Tổng thư ký WMO, nhấn mạnh rằng bản hướng dẫn này tích hợp nhiều nguồn dữ liệu đa dạng từ tái phân tích, quan trắc mặt đất, sản phẩm vệ tinh đến các dự báo khí hậu như CMIP6. Để chuyển đổi các tập dữ liệu phức tạp này thành thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách, các phương pháp tiên tiến như hạ quy mô thống kê dựa trên trí tuệ nhân tạo đã được áp dụng triệt để.

Một trong những yêu cầu kỹ thuật cốt lõi của dự án là đạt được độ phân giải không gian cao, từ 4 km trở xuống, để đánh giá chính xác tiềm năng gió, mặt trời và thủy điện ở cấp độ địa phương và khu vực. Sự chi tiết này đóng vai trò quyết định vì tiềm năng tài nguyên tái tạo có thể thay đổi đáng kể trong khoảng cách ngắn, ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định đầu tư vào hạ tầng năng lượng. WMO đặt mục tiêu cung cấp các bản đồ độ phân giải cao này cho tất cả các quốc gia thành viên vào năm 2030. Nỗ lực này góp phần trực tiếp vào mục tiêu quốc tế là tăng gấp ba công suất năng lượng tái tạo toàn cầu và gấp đôi hiệu suất năng lượng vào cuối thập kỷ, đồng thời hỗ trợ tích cực cho Mục tiêu Phát triển Bền vững số 7 của Liên Hợp Quốc.

Phương pháp luận trong hướng dẫn bao gồm các bước chi tiết từ thu thập, xử lý sơ bộ dữ liệu đến các kỹ thuật hạ quy mô và diễn giải kết quả phục vụ hoạch định chính sách. Đáng chú ý, WMO cung cấp quyền truy cập mở vào các mã nguồn Python và tài liệu đào tạo thông qua Cổng thông tin Năng lượng và Khí tượng của mình, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc nâng cao năng lực cho các quốc gia. Các chương trình thí điểm đã được triển khai thành công tại Croatia, Cuba, Chile, Malawi, Tanzania và Costa Rica. Trong năm 2024, tổ chức đã hỗ trợ Chile và Iran xây dựng bản đồ năng lượng mặt trời, Malawi với bản đồ thủy điện và Costa Rica với bản đồ năng lượng gió.

Sáng kiến của WMO là lời giải cho những thách thức từ biến đổi khí hậu, điều mà báo cáo "Tình trạng Dịch vụ Khí hậu: Năng lượng" năm 2022 đã cảnh báo có thể đe dọa an ninh năng lượng toàn cầu. Việc tăng cường khả năng phục hồi của hạ tầng năng lượng và đáp ứng nhu cầu tiêu thụ vốn đã tăng 30% trong thập kỷ qua đòi hỏi thông tin ngày càng tin cậy về thời tiết, nước và khí hậu. Trong lộ trình chuyển đổi này, WMO đang hợp tác chặt chẽ với Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA) và Ngân hàng Thế giới để mở rộng dự án sang nhiều quốc gia hơn vào năm 2025. Các hội thảo kỹ thuật trực tuyến dành cho khu vực Châu Á, Châu Phi, Trung và Nam Mỹ đã đặt nền móng cho giai đoạn tiếp theo, hướng tới mục tiêu phủ sóng toàn diện cho tất cả thành viên WMO vào năm 2030.