Kometa C/2026 A1 (MAPS) przygotowuje się do ekstremalnego zbliżenia ze Słońcem w kwietniu 2026 roku

Astronomowie z całego świata z zapartym tchem śledzą trajektorię komety muskającej Słońce C/2026 A1 (MAPS), która należy do słynnej rodziny Kreutza. Kluczowy moment nastąpi 4 kwietnia 2026 roku, kiedy to obiekt zbliży się do fotosfery słonecznej na odległość zaledwie 159 000 kilometrów. Kometa znajdzie się wówczas w obszarze korony słonecznej, gdzie panują ekstremalne temperatury przekraczające milion stopni Celsjusza. Rodzina Kreutza, której nazwa pochodzi od astronoma Heinricha Kreutza, słynie z dostarczania najbardziej spektakularnych zjawisk na niebie, takich jak Wielka Kometa z 1843 roku czy legendarna kometa Ikeya–Seki z 1965 roku.

Obiekt MAPS został po raz pierwszy dostrzeżony 13 stycznia 2026 roku przez zespół francuskich badaczy realizujących program MAPS przy użyciu obserwatorium AMACS1, zlokalizowanego w San Pedro de Atacama w Chile. W chwili odkrycia kometa miała jasność obserwowaną na poziomie 18 magnitudo i znajdowała się 308 milionów kilometrów od Słońca. Był to rekordowy wynik dla naziemnych odkryć komet z grupy Kreutza, dokonany aż 81 dni przed osiągnięciem peryhelium. Od tego czasu aktywność komety gwałtownie wzrosła – do połowy marca 2026 roku jej jasność zwiększyła się niemal 600-krotnie, osiągając około 10,8 magnitudo, co pozwoliło na jej obserwację przez amatorskie teleskopy o średnicy 8–10 cali.

Prognozy dotyczące maksymalnej jasności komety budzą spore emocje i są przedmiotem naukowych sporów. Jeden z modeli teoretycznych zakłada, że C/2026 A1 może osiągnąć jasność rzędu -16 magnitudo, co czyniłoby ją jaśniejszą od Księżyca w pełni. Bardziej powściągliwe szacunki wskazują na wartość około -5 magnitudo, co odpowiada blaskowi Wenus. Przynależność obiektu do rodziny Kreutza oraz nachylenie orbity wynoszące około 144 stopnie sugerują, że jest on fragmentem gigantycznej komety macierzystej, która rozpadła się prawdopodobnie ponad dwa tysiące lat temu. Głównym celem naukowym pozostaje zbadanie integralności jądra komety pod wpływem niszczycielskich sił grawitacyjnych i cieplnych Słońca.

Modele analityczne wskazują na wysokie prawdopodobieństwo całkowitej dezintegracji obiektu podczas przejścia przez peryhelium, co jest typowym losem dla mniejszych przedstawicieli rodziny Kreutza. Jeśli jednak jądro okaże się wystarczająco masywne, by przetrwać to ekstremalne zbliżenie, kometa poruszająca się z prędkością przekraczającą 1,5 miliona kilometrów na godzinę może stać się wyjątkowym widowiskiem astronomicznym. Ze względu na ogromne ryzyko związane z bezpośrednią obserwacją wizualną w pobliżu tarczy słonecznej, uwaga badaczy skupia się na teledetekcji. Kluczowe dane będą dostarczane przez instrument LASCO C3 znajdujący się na pokładzie kosmicznego obserwatorium SOHO.

Kometa C/2026 A1 porusza się po orbicie wstecznej z okresem obiegu wynoszącym około 1660 lat, co znacząco odbiega od typowych 700–800 lat charakterystycznych dla innych znanych fragmentów grupy Kreutza. Taka różnica może sugerować, że MAPS jest odłamkiem „drugiej generacji”, pochodzącym od ciała macierzystego, którego przelot mógł zostać odnotowany przez rzymskiego historyka Ammianusa Marcellinusa w 363 roku naszej ery. To fascynujące powiązanie historyczne dodaje misji głębi i pozwala lepiej zrozumieć ewolucję kometarnych szczątków w naszym układzie.

Najlepsze warunki do obserwacji tego zjawiska, przy założeniu, że kometa przetrwa zbliżenie do Słońca i zachowa swoją jasność, będą mieli mieszkańcy półkuli południowej. Przewiduje się, że w okresie od 5 do 14 kwietnia obiekt będzie widoczny na niebie podczas wieczornego zmierzchu. Miłośnicy astronomii powinni przygotować się na krótkie, ale intensywne okno obserwacyjne, które może zapisać się w historii jako jedno z najbardziej pamiętnych wydarzeń astronomicznych dekady.