Przyspieszone Przesunięcie Północnego Bieguna Magnetycznego Wymaga Aktualizacji Modelu WMM2025

Przyspieszone dryfowanie Północnego Bieguna Magnetycznego stanowi w roku 2025 kluczowy punkt zainteresowania dla specjalistów, ponieważ ma bezpośredni wpływ na współczesne systemy nawigacyjne. Chociaż w ciągu ostatnich pięciu lat odnotowano znaczące spowolnienie tempa jego wędrówki w porównaniu do szczytowych wartości, Biegun Magnetyczny Północny nieustannie kieruje się dynamicznie w stronę Syberii. Ta niestabilność geofizyczna wymusza regularne rewizje geomagnetycznych modeli, aby utrzymać wymaganą precyzję wskazań nawigacyjnych.

Faza gwałtownej zmiany w ruchu bieguna rozpoczęła się w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, kiedy to prędkość wzrosła z początkowych 10–14 kilometrów rocznie do maksimum wynoszącego około 50–55 kilometrów na rok w pierwszej dekadzie XXI wieku. Według danych z 2025 roku, obecne tempo wykazuje wyraźne spowolnienie, jednakże w ujęciu historycznym pozostaje ono wciąż podwyższone. Oceny Światowego Modelu Magnetycznego (WMM) z 2025 roku wskazują, że średnia prędkość przemieszczania się Północnego Bieguna Magnetycznego wyniosła około 36 kilometrów na rok. Od lat 90. XX wieku do chwili obecnej, biegun przesunął się z okolic Kanady w kierunku Syberii na dystansie 2250 kilometrów. Zmiany te są bezpośrednim efektem dynamiki zachodzącej w zewnętrznym jądrze Ziemi, które składa się ze stopu stopionego żelaza i niklu.

Standardowym modelem odniesienia, który ma za zadanie skompensować te zmiany, jest Światowy Model Magnetyczny (WMM), podlegający rewizji co pięć lat. Aktualna edycja, WMM2025, została opublikowana w grudniu 2024 roku i jest ważna do końca 2029 roku, odzwierciedlając nowe położenie bieguna, bliżej Syberii niż Kanady. Nowością w 2025 roku jest równoległe wydanie WMMHR2025 (Wysoka Rozdzielczość), które oferuje znacznie ulepszoną rozdzielczość przestrzenną, wynoszącą około 300 kilometrów na równiku, w kontraście do 3300 kilometrów w standardowym modelu. Ta wyższa precyzja przestrzenna umożliwia osiągnięcie większej dokładności kierunkowej w zaawansowanych systemach nawigacyjnych, a agencja NGA zachęca do migracji na ten wyższy rozdzielczościowo model. Współpraca przy tworzeniu modelu obejmuje takie instytucje jak amerykańska NGA, NOAA, oraz brytyjski BGS. WMM jest standardem dla systemów nawigacyjnych Departamentu Obrony USA, brytyjskiego Ministerstwa Obrony oraz NATO.

Zarówno klasyczne kompasy, jak i nowoczesne technologie, w tym systemy GPS, są zależne od Północy Magnetycznej. Kompas tradycyjny wymaga ręcznej korekty o deklinację magnetyczną, czyli kąt między północą geograficzną a magnetyczną. Natomiast smartfony wykorzystują wbudowane magnetometry, które automatycznie dokonują tej korekty na podstawie danych z WMM. Scott Brame, profesor badawczy na Uniwersytecie Clemson, specjalizujący się w geologii i hydrogeologii, podkreśla fundamentalną różnicę między biegunem magnetycznym a geograficznym, zaznaczając, że ten pierwszy nieustannie zmienia swoje położenie, modyfikując tym samym wskazania kompasów. Brame ostrzega, że brak regularnych aktualizacji systemów nawigacyjnych w urządzeniach mobilnych czy samochodowych może skutkować błędnymi wskazaniami tras, potencjalnie prowadząc do wydłużenia podróży lub nawet zagrożenia bezpieczeństwa. W kontekście roku 2025, kluczowe jest, aby użytkownicy instrumentów orientacyjnych upewnili się, że korzystają z najnowszej wersji WMM, aby adekwatnie uwzględnić przesunięcie Północnego Bieguna Magnetycznego.