Versnelde Noordpoolverschuiving Noodzaakt Herziening Wereld Magnetisch Model WMM2025

De aanhoudende, versnelde verplaatsing van de Noordmagnetische Pool vormt in 2025 een centraal aandachtspunt voor geofysici vanwege de directe implicaties voor hedendaagse navigatiesystemen. Hoewel de snelheid van de poolbeweging de afgelopen vijf jaar is afgenomen ten opzichte van de piek, zet de drift richting Siberië zich voort. Deze dynamiek vereist regelmatige kalibratie van geomagnetische modellen om de nauwkeurigheid van richtingsbepaling wereldwijd te waarborgen.

De fase van snelle verandering begon in de jaren negentig, waarbij de initiële snelheid van ongeveer 10 tot 14 kilometer per jaar opliep tot een maximum van circa 50 tot 55 kilometer per jaar in de daaropvolgende decennia. Volgens de metingen van 2025 is er een duidelijke vertraging zichtbaar, met een gemiddelde snelheid van ongeveer 36 km/jaar vastgesteld tijdens de beoordeling van het World Magnetic Model (WMM). Deze constante beweging wordt veroorzaakt door de complexe stromingen van gesmolten ijzer en nikkel in de buitenkern van de Aarde, die het aardmagnetisch veld genereren dat de kompasnaald beïnvloedt.

Om deze verschuivingen te accommoderen, wordt het standaardreferentiemodel, het World Magnetic Model (WMM), elke vijf jaar herzien. De huidige iteratie, WMM2025, werd in december 2024 gepubliceerd en is geldig tot en met 31 december 2029, wat de nieuwe positie van de pool weerspiegelt, die nu dichter bij Siberië ligt dan bij Canada. Een significante innovatie in 2025 is de gelijktijdige introductie van WMMHR2025 (High Resolution), een model met een aanzienlijk verbeterde ruimtelijke resolutie. Dit hogere detailniveau, met een resolutie van ongeveer 300 kilometer aan de evenaar tegenover 3300 kilometer voor het standaardmodel, verhoogt de directionele precisie voor geavanceerde navigatietoepassingen.

Scott Brame, een onderzoeksdocent gespecialiseerd in geologie en hydrogeologie aan Clemson University, benadrukt het onderscheid tussen de geografische en de magnetische noordpool, waarbij de laatste voortdurend de kompasrichting verandert. Brame waarschuwde dat het nalaten van tijdige updates van navigatiesoftware ertoe kan leiden dat applicaties op smartphones of in autonavigatiesystemen onjuiste aanwijzingen geven, wat kan resulteren in langere routes of zelfs veiligheidsrisico's. Zowel traditionele kompassen als moderne technologieën zoals GPS zijn afhankelijk van de magnetische noordrichting; een klassiek kompas vereist handmatige correctie voor de magnetische declinatie, de hoek tussen het ware noorden en het magnetische noorden, terwijl smartphones deze correctie automatisch uitvoeren op basis van de WMM-gegevens.

De WMM, een gezamenlijk product van de Amerikaanse National Geospatial-Intelligence Agency (NGA) en het Britse Defence Geographic Centre (DGC), wordt ontwikkeld door NOAA NCEI en de British Geological Survey (BGS). De onvoorspelbare aard van het magnetisch veld vereist deze periodieke herzieningen; een eerdere, niet-geplande update was bijvoorbeeld nodig in 2019 vanwege een onverwachte versnelling van de polaire beweging. De WMM2025-update bevat ook herziene 'blackout zones' nabij de polen, gebieden waar het magnetisch veld onbruikbaar kan zijn voor navigatie, wat de voortdurende verschuiving weerspiegelt. Op Kerstavond 2025 is het cruciaal dat gebruikers van oriëntatie-instrumenten de nieuwste WMM-versie toepassen om de afwijking van de Noordmagnetische Pool te compenseren.