Neurobiolodzy odkryli hierarchiczną mapę emocji w hipokampie i korze przedczołowej

Współczesne dane z zakresu neurobiologii sugerują, że ludzki mózg potrafi organizować wiedzę na temat emocji zgodnie z zasadą mapy poznawczej. W takiej strukturze podobne stany emocjonalne są reprezentowane blisko siebie, podczas gdy bardziej zróżnicowane doświadczenia są kodowane jako wzajemnie oddalone. Przyjmuje się, że taka organizacja może wspierać proces interpretacji doświadczeń emocjonalnych, rozróżnianie stanów afektywnych oraz sprawne przechodzenie między nimi w codziennym funkcjonowaniu.

W badaniu opublikowanym 26 stycznia 2026 roku w czasopiśmie Nature Communications, grupa naukowców z Emory University analizowała aktywność hipokampa i kory przedczołowej podczas oglądania przez uczestników krótkich, nasyconych emocjonalnie filmów. Analiza wykazała, że wzorce aktywności w tych obszarach były ściśle powiązane ze strukturą subiektywnych ocen emocjonalnych i odzwierciedlały relacje podobieństwa między różnymi przeżyciami badanych osób.

Szczególną uwagę badacze poświęcili hipokampowi — obszarowi mózgu tradycyjnie łączonemu z procesami pamięciowymi oraz relacyjnym kodowaniem doświadczeń. Wyniki pokazały, że w hipokampie wiedza emocjonalna jest reprezentowana hierarchicznie: ogólniejsze różnice, na przykład między stanami pozytywnymi a negatywnymi, są kodowane inaczej niż subtelniejsze różnice między bliskimi emocjami. Jednocześnie brzuszno-przyśrodkowa kora przedczołowa była w większym stopniu związana z reprezentowaniem ogólnej struktury stanów emocjonalnych w dwuwymiarowej przestrzeni afektywnej, opisywanej zazwyczaj poprzez walencję i poziom pobudzenia.

W eksperymencie wzięło udział 29 osób, które przeszły funkcjonalny rezonans magnetyczny podczas oglądania 14 wideoklipów. Dodatkowo inna grupa uczestników oceniała dynamikę przeżywanych emocji w czasie, co pozwoliło zestawić zmiany subiektywnego doświadczenia emocjonalnego ze zmianami aktywności mózgu. Takie podejście umożliwiło zbadanie nie pojedynczych, statycznych emocji, lecz ich rozwoju w naturalnym potoku ludzkiej percepcji.

Aby sprawdzić hipotezę, że taka organizacja może formować się w procesie uczenia się, badacze wykorzystali zaawansowany model obliczeniowy Tolman-Eichenbaum Machine. Model ten służy do opisu tego, jak mózg przyswaja struktury relacyjne i uogólnia powiązania między różnymi stanami. Podobieństwo między wynikami modelowania a danymi z fMRI wsparło przypuszczenie, że mapopodobna organizacja wiedzy emocjonalnej może powstawać na bazie ogólnych mechanizmów uczenia się, wspólnych dla wielu procesów poznawczych.

Autorzy zwracają również uwagę na możliwe znaczenie kliniczne tych wyników dla współczesnej psychiatrii. Bardziej zróżnicowana reprezentacja emocji, nazywana czasem granularnością emocjonalną, była wcześniej łączona z lepszymi wskaźnikami zdrowia psychicznego, podczas gdy w stanach lękowych i depresji emocje są często opisywane w sposób mniej rozróżnialny. W tym kontekście badanie proponuje konkretny mechanizm neuropoznawczy leżący u podstaw tych różnic indywidualnych.

Tym samym praca ta oferuje model neurokomputerowy, według którego wiedza o emocjach może być zorganizowana w układach hipokampalno-przedczołowych w formie hierarchicznie ustrukturyzowanej przestrzeni afektywnej. Nie chodzi o dosłowną „mapę emocji” w uproszczonym znaczeniu, lecz o wyrafinowany sposób kodowania relacji między stanami emocjonalnymi na różnych poziomach abstrakcji, co pozwala nam lepiej rozumieć własne wnętrze.