Chicago: Trump's "Hellegat"-uitspraak en de realiteit van criminaliteitscijfers

In augustus 2025 verklaarde voormalig president Donald Trump Chicago tot een "hellegat" en dreigde met de inzet van de Nationale Garde vanwege de gewelddadige criminaliteit, waarbij hij beweerde dat inwoners om federale interventie vroegen. Deze uitspraak staat echter in schril contrast met lokale gegevens die een aanzienlijke daling van de gewelddadige criminaliteit laten zien. Schietpartijen daalden met 37%, moorden met 32% en de algehele gewelddadige criminaliteit met meer dan 22%.

Gouverneur van Illinois, J.B. Pritzker, en burgemeester van Chicago, Brandon Johnson, veroordeelden de voorgestelde inzet krachtig. Zij bestempelden het als een ongrondwettelijke machtsoverschrijding en waarschuwden dat het de vooruitgang in de openbare veiligheid zou kunnen ondermijnen. De leiders benadrukten dat Chicago een veerkrachtige stad is, geen "oorlogsgebied", en wezen op de sterke gemeenschapsstructuur. De mogelijke inzet leidde tot juridische debatten over de status van de Nationale Garde, die doorgaans onder staatscontrole valt, en het federaliseringsproces. Gouverneur Pritzker beloofde elke inzet in de rechtbank aan te vechten, en benadrukte het gebrek aan wettelijke bevoegdheid voor de president om eenzijdig gefederaliseerde troepen in te zetten.

Gemeenschapsleiders en activisten uitten ook hun bezorgdheid, stellend dat militaire interventies recente prestaties op het gebied van openbare veiligheid in gevaar zouden kunnen brengen en pleitten voor gemeenschapsgerichte preventie- en hervormingsinspanningen. Ondanks de retoriek van Trump, tonen misdaadstatistieken uit Chicago een genuanceerder beeld. Hoewel er uitdagingen blijven bestaan, laten gegevens van het politiekorps van Chicago zien dat het aantal moorden in 2024 een dieptepunt van de afgelopen twintig jaar bereikte, met een voortdurende neerwaartse trend in 2025. In de eerste helft van 2025 daalde het aantal moorden met 33% vergeleken met dezelfde periode in 2024. Ook het aantal schietpartijen daalde aanzienlijk, met bijna 40% minder slachtoffers.

De discussie over de inzet van de Nationale Garde raakt aan de juridische bevoegdheden van de president. Volgens de Insurrection Act van 1807 kan de president de Nationale Garde federaliseren om de orde te handhaven, maar dit vereist doorgaans een verzoek van de staat of een noodsituatie die de wetshandhaving onmogelijk maakt. Gouverneur Pritzker heeft benadrukt dat er geen verzoek is gedaan en dat de staat zich tegen een dergelijke inzet zal verzetten, desnoods via juridische procedures. De situatie blijft onopgelost, met voortdurende discussies over de wettigheid en rechtvaardiging van federale troepen in Chicago.