Ursula von der Leyen pleit voor een herboren Europese defensiestrategie tijdens de Veiligheidsconferentie van München 2026

Op zaterdag 14 februari 2026 stond de Veiligheidsconferentie van München (Munich Security Conference 2026) volledig in het teken van de toekomst van de Europese veiligheidsarchitectuur. Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, nam het woord tijdens een van de meest cruciale dagen van dit driedaagse evenement, dat plaatsvindt van 13 tot 15 februari. In haar toespraak schetste zij een ambitieus en noodzakelijk beeld van een Europa dat op eigen benen moet leren staan in een steeds onvoorspelbaarder wereldbeeld.

Tijdens haar keynote speech in de ochtend deed Von der Leyen een dringende oproep om Artikel 42.7 van het Verdrag van Lissabon, de clausule over wederzijdse defensie, nieuw leven in te blazen. Dit principe, dat vaak wordt omschreven als "één voor allen, allen voor één", is volgens de voorzitter geen vrijblijvende optie meer, maar een strikte verdragsrechtelijke verplichting voor alle lidstaten van de Europese Unie. Zij benadrukte dat het continent zich momenteel in een historisch "moment van onafhankelijkheid" bevindt, waarbij de eigen veiligheid niet langer volledig aan externen kan worden uitbesteed.

Hoewel de focus van haar betoog lag op Europese autonomie, onderstreepte Von der Leyen dat een sterker Europa juist de trans-Atlantische alliantie en de NAVO zal versterken. Volgens haar moet de Europese Unie de bereidheid tonen om daadkrachtig op te treden en meer verantwoordelijkheid te dragen voor de stabiliteit in de regio. Ze wees hierbij specifiek naar de lessen die zijn getrokken uit de oorlog in Oekraïne, waaruit onomstotelijk is gebleken dat afschrikking en het beschermen van levens direct afhankelijk zijn van de industriële slagkracht van een land of regio.

De voorzitter pleitte hartstochtelijk voor het afbreken van de traditionele muren tussen de civiele en de defensiesector. Door de ontwikkeling van zogenaamde 'dual-use' technologieën en industrieën kan Europa volgens haar veel sneller schakelen in tijden van crisis. Zij riep de lidstaten op om een voorbeeld te nemen aan de vastberadenheid van Oekraïne en hun vermogen om proactief en met vooruitziende blik gebruik te maken van hun militaire en industriële kracht. Deze mentaliteitsverandering is volgens Von der Leyen essentieel voor de Europese overlevingsstrategie.

Een opvallend statistisch gegeven in haar betoog was de enorme stijging van de Europese defensie-uitgaven, die inmiddels met bijna 80% zijn toegenomen in vergelijking met de periode voor het grootschalige conflict. Von der Leyen presenteerde de opmerkelijke prognose dat de Europese Unie tegen het jaar 2028 de Verenigde Staten zou kunnen passeren wat betreft de totale uitgaven aan defensie. Deze verschuiving markeert een fundamentele verandering in de manier waarop Europa investeert in haar eigen bescherming en militaire capaciteiten.

Naast haar formele toespraak nam Von der Leyen deel aan een diepgaande dialoog met de Britse premier Keir Starmer. Het gesprek concentreerde zich op de vraag hoe macht effectief kan worden uitgeoefend in een wereld die door wanorde wordt geteisterd. Precies tien jaar na het referendum over de Brexit bleek uit de discussie dat er een duidelijke hernieuwde toenadering is tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. De focus ligt hierbij op nauwe samenwerking op het gebied van veiligheid, economische stabiliteit en de gezamenlijke bescherming van democratische waarden tegen externe dreigingen.

De kernboodschappen van de dag werden door de voorzitter ook via haar officiële account op X (@vonderleyen) gedeeld met het publiek. In haar berichten benadrukte zij nogmaals de noodzaak om collectief paraat te staan ("collectively ready") en de wederzijdse defensieclausule te activeren. Ook de versterkte banden met het Verenigd Koninkrijk werden door haar aangehaald als een hoeksteen voor de toekomstige veiligheid van het gehele Europese continent.