De Ierse Energiecrisis: AI Datacenters Belasten het Nationale Netwerk

De explosieve vraag naar rekenkracht voor kunstmatige intelligentie (AI) legt een enorme druk op de fysieke infrastructuur van de Republiek Ierland, met name op het elektriciteitsnetwerk. Dit spanningsveld ontstaat door de botsing tussen de agressieve instroom van particulier kapitaal gericht op AI-ontwikkeling en de nationale verplichtingen op het gebied van energiezekerheid en klimaatdoelstellingen. De situatie, die zich uitstrekt van eind 2025 tot ver in 2026, illustreert scherp hoe een technologische hausse de nationale hulpbronnen op de proef stelt.

In 2024 waren datacenters al verantwoordelijk voor 22% van het totale elektriciteitsverbruik in Ierland. Dit is een forse stijging ten opzichte van de 5% die in 2015 werd gemeten. De prognoses wijzen erop dat dit aandeel tegen 2026 kan oplopen tot een derde van de gehele nationale energieopwekking. Ter vergelijking: in 2023 verbruikten deze centra al 21% van de stroom, waarmee ze het verbruik van alle stedelijke huishoudens (18%) overtroffen. Belangrijke instanties die dit beheer leiden, zoals het Centraal Bureau voor de Statistiek (CSO), de Commissie voor Nutsreglementering (CRU) en het Agentschap voor Industriële Ontwikkeling (IDA), blijven buitenlandse technologie-investeringen van giganten als Alphabet/Google, Meta, Intel en Nvidia aanmoedigen.

Beleidsmakers staan voor een delicate evenwichtsoefening. Hoe behouden ze de aantrekkelijkheid van het land voor hightechinvesteringen, die aanzienlijke belastinginkomsten genereren, en garanderen ze tegelijkertijd de stabiliteit van het energienetwerk en het nakomen van klimaatdoelstellingen? Als reactie op de toenemende spanning hebben brancheorganisaties, waaronder Wind Energy Ireland en Digital Infrastructure Ireland, positief gereageerd op de nieuwe richtlijnen van de CRU. Deze vereisen dat 80% van de benodigde hernieuwbare energie wordt gegarandeerd voor nieuwe aansluitingen. De toezichthouder heeft ook strengere eisen ingevoerd: nieuwe faciliteiten moeten op hun terrein generatoren of batterijopslagsystemen installeren die hun volledige behoefte kortstondig kunnen dekken. Bovendien kunnen datacenteroperators verplicht worden om elektriciteit terug te leveren aan het nationale netwerk in tijden van acute nood.

De historische ontwikkeling toont aan dat Ierland een technologische hub is geworden, mede dankzij een gunstig vennootschapsbelastingregime, dat voor grote groepen onder de OESO Pillar Two-richtlijnen nu effectief 15% bedraagt (een verhoging ten opzichte van de voorgaande 12,5%). Ondanks de aanzienlijke groei van windenergie, die in 2023 goed was voor 34,6% van de opwekking, blijft Ierland sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen. Meer dan de helft van de energie komt nog steeds uit gas, kolen, turf of olie. De vrees voor stroomuitval heeft ertoe geleid dat de netwerkbeheerder de aanleg van nieuwe datacenters in de regio Dublin tot 2028 heeft stilgelegd.

Professor Paul Deane van het University College Cork benadrukte dat de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen de problemen verergert. Hij merkte op dat het land weliswaar snel datacenters kan bouwen, maar niet even snel duurzame energiebronnen kan implementeren. Ierland is daarmee een ‘microkosmos’ geworden van mondiale uitdagingen die voortvloeien uit de AI-groei en de dringende noodzaak tot snelle dekarbonisatie van de energiesector. De balans tussen technologische ambitie en de grenzen van het netwerk is een heikel punt geworden.