Wanneer stilte een politiek van aandacht wordt: UNESCO Week van het Geluid 2026

Van 19 januari tot 1 februari 2026 vindt wereldwijd de UNESCO Sound Week plaats, een internationaal initiatief dat op een verrassend nauwkeurige manier de huidige tijdsgeest weet te raken. In een tijdperk waarin onze planeet overbelast raakt door lawaai, constante alarmsignalen en digitale hectiek, verschuift de collectieve aandacht. De focus ligt niet langer op het volume, maar op de intrinsieke kwaliteit van de geluiden die ons leven vormgeven.

Vandaag de dag is dit thema niet langer beperkt tot een niche voor muzikanten of wetenschappers. Het heeft zich ontwikkeld tot een fundamentele maatschappelijke praktijk die de kern van ons samenleven raakt.

De essentie van deze week is gewijd aan verschillende cruciale thema's:

• De cultuur van het bewuste en aandachtige luisteren;
• De principes van akoestische ecologie;
• De invloed van geluid op de vorming van de samenleving, onze steden en de innerlijke gemoedstoestand van de mens.

Het gaat hierbij om veel meer dan alleen muziek; het betreft het volledige geluidslandschap van onze planeet. Het gaat over de manier waarop we steden, scholen, oceanen en bossen waarnemen, en uiteindelijk over hoe we naar onszelf luisteren.

Een bijzonder hoogtepunt in het programma is het weekend van 24 en 25 januari, dat volledig in het teken staat van orkesten. Hierbij worden orkesten niet louter gezien als traditionele concertinstellingen, maar als levende modellen voor collectief luisteren.

Een orkest fungeert als een uniek ecosysteem dat bestaat uit:

• Tientallen individuen met een eigen identiteit;
• Die verenigd zijn door een gedeelde focus;
• Die ademen in één gezamenlijk ritme;
• En die onmiddellijk reageren op de kleinste nuances en veranderingen.

Juist in de huidige tijd wordt dit model steeds vaker gehanteerd als een krachtige sociale metafoor. Het laat zien hoe het mogelijk is om verschillend te zijn en toch een volkomen harmonieus en afgestemd geheel te vormen.

De relevantie van dit thema voelt in 2026 urgenter dan ooit tevoren, omdat geluid op verschillende niveaus weer centraal komt te staan in het publieke en wetenschappelijke debat.

De neurowetenschap wijst op de diepgaande invloed van geluid op ons menselijk zenuwstelsel, terwijl de ecologie waarschuwt voor de systematische vernietiging van natuurlijke geluidsomgevingen. Tegelijkertijd signaleert de cultuursector een verontrustend verlies aan het vermogen om werkelijk naar elkaar te luisteren.

De UNESCO Sound Week brengt al deze verschillende lijnen samen in één overkoepelend inzicht: luisteren is geen passieve handeling, maar een vorm van actieve deelname aan de werkelijkheid om ons heen.

Op planetair niveau geldt dat wanneer we de stilte verliezen, we ook onze oriëntatie kwijtraken. Zonder het vermogen om te luisteren, vervagen de grenzen, ritmes en de onderlinge verbondenheid die de wereld structuur geven.

Daarom wordt geluid vandaag de dag beschouwd als een cruciale ecologische indicator, een sociale lijm die gemeenschappen verbindt en een instrument om de balans in ons leven te herstellen.

De UNESCO Sound Week is dan ook veel meer dan een simpele gebeurtenis op de kalender. Het fungeert als een krachtige herinnering aan de planeet over haar eigen oorsprong en essentie.

In de eeuwenoude tradities en filosofieën wereldwijd is er een gemeenschappelijk vertrekpunt te vinden. Men stelt dat in het begin het Woord was, maar dit Woord was geen geschreven tekst; het was geluid, een vibratie en de puls van aanwezigheid.

Ludwig van Beethoven verwoordde dit ooit treffend: Muziek is een hogere openbaring dan alle wijsheid en filosofie. Muziek is de bemiddelaar tussen het spirituele en het zintuiglijke leven.

Als we aannemen dat in het begin het Woord was, dan was er in de kern wellicht Geluid: de Om, de primaire vibratie waaruit elke vorm voortkomt. Dit is geen abstract symbool, maar de ademhaling van het universum, een golf waaruit materie en betekenis zich ontvouwen.

In de Indiase traditie wordt Om beschreven als zowel het begin als het einde: het teken van de universele klank waaruit de veelheid van het bestaan wordt geboren.

Geluid is primair; het bestond al vóór de taal, vóór het beeld en vóór de scheiding tussen het ik en de wereld. Wanneer UNESCO vandaag spreekt over geluid als maatschappelijke praktijk, voelt dat niet als een nieuw concept, maar als een teruggevonden herinnering.

Het is de herinnering aan het feit dat:

• Luisteren gelijkstaat aan participeren;
• Stilte geen leegte is, maar een ruimte vol potentieel;
• Harmonie niet voortkomt uit controle, maar uit onderlinge afstemming.

Wanneer een mens zich herinnert dat de wereld begon met geluid, stopt het geschreeuw. Op dat moment begint het werkelijke luisteren naar de omgeving en de medemens.

Door opnieuw te leren luisteren, vinden we de weg naar elkaar terug. In dat diepe luisteren ontdekken we onze gezamenlijke basis en verbondenheid.

Het is precies daar — bij die stille, aandachtige innerlijke vibratie — dat de weg naar overeenstemming en harmonie opnieuw begint.

Hoewel we met velen zijn, vormen we in essentie één geheel. En vandaag de dag is dat geluid duidelijker hoorbaar dan ooit.