De satirische film 'Divine Comedy' van Ali Asgari gaat in première in Italië

De satirische speelfilm 'Divine Comedy' (oorspronkelijk getiteld 'Komedie Elahi'), een werk van de dissidente Iraanse regisseur Ali Asgari, is op 15 januari 2026 in de Italiaanse bioscopen verschenen. Deze film trok eerder al de aandacht en oogstte veel lof in de sectie 'Orizzonti' tijdens het 82ste Internationale Filmfestival van Venetië in 2025. Het verhaal fungeert als een vlijmscherpe kritiek op het verstikkende bureaucratische systeem in Iran, waarbij de regisseur de kijker meeneemt in een wereld vol absurde beperkingen.

Regisseur Asgari, die een deel van zijn opleiding in het Italiaanse Bologna genoot, benadrukt dat de humor in zijn film rechtstreeks voortvloeit uit de absurditeit van de onderdrukking. Voor hem dient deze humor als een essentieel overlevingsmechanisme binnen een autoritaire samenleving. De plot draait om Bahram, een veertigjarige filmmaker wiens werk nooit officieel vertoond mag worden in Iran vanwege de strikte censuur van het Ministerie van Cultuur en Islamitische Leiding. Een treffend voorbeeld van deze rigide regels is het verbod op het tonen van een hond in zijn film, wat volgens de autoriteiten in strijd is met de islamitische ethiek.

De film wordt omschreven als een tragikomedie vol zwarte humor, waarbij critici parallellen trekken met het werk van grootheden als Woody Allen en Nanni Moretti. Het verhaal volgt een geheime missie om de film alsnog te vertonen na de zoveelste afwijzing door de overheidsinstanties. Bahram krijgt hierbij hulp van de jonge producente Sadaf, wiens felroze Vespa-scooter onbedoeld uitgroeit tot een symbool van verzet tijdens hun gezamenlijke onderneming. Actrice Sadaf Asgari speelt een fictieve versie van zichzelf; zij mocht eerder niet meer werken in Iran nadat zij het Filmfestival van Cannes had bezocht, wat haar deelname aan dit project een extra laag authenticiteit geeft.

De internationale dimensie van dit project wordt onderstreept door de betrokkenheid van diverse productiemaatschappijen, waaronder Seven Springs Pictures, Taat Films, Zoe Films, Salt for Sugar Films en Films Studio Zentral. Het betreft een coproductie tussen Iran, Italië, Frankrijk, Duitsland en Turkije. Hoewel de Italiaanse vertoningen doorgang vinden, kon Ali Asgari zelf Teheran niet verlaten vanwege geannuleerde vluchten, aanhoudende protesten en internetblokkades. Zijn cinematografische nalatenschap wordt in Italië echter uitgebreid geëerd; de Cineteca di Bologna startte op 13 januari een retrospectief gewijd aan de regisseur, wat samenviel met de herinnering aan zijn studietijd in die stad. Asgari kreeg in 2023 nog een reisverbod van acht maanden opgelegd na de première van 'Terrestrial Verses' in Cannes.

Het centrale thema van de film wordt kernachtig samengevat in de diepe wens van de hoofdpersoon: "Ik wil mijn film vertonen om een mens te worden." Deze release werpt een fel licht op de voortdurende strijd voor artistieke vrijheid onder repressieve regimes, waar zelfs de aanwezigheid van een huisdier op beeld een reden voor censuur kan zijn. Filmmakers zoals Jafar Panahi gingen Asgari voor in deze strijd en kregen te maken met gevangenisstraffen en reisverboden vanwege hun weigering om met de censuur samen te werken. Volgens Asgari worden zijn eerdere werken, zoals 'Kafka in Tehran', op grote schaal ondergronds verspreid en door meer dan 10 miljoen mensen bekeken. Dit benadrukt dat voor veel Iraanse auteurs een vertoning in het buitenland de enige legale manier blijft om hun kunstvorm met een publiek te delen.