Ali Asgari’nin Hiciv Dolu Başyapıtı 'İlahi Komedya' İtalya Sinemalarında İzleyiciyle Buluşuyor

Muhalif duruşuyla tanınan İranlı yönetmen Ali Asgari’nin imzasını taşıyan 'İlahi Komedya' (orijinal adıyla 'Komedie Elahi'), 15 Ocak 2026 tarihinde İtalya genelindeki sinemalarda gösterime girdi. 2025 yılında düzenlenen 82. Venedik Uluslararası Film Festivali’nin 'Orizzonti' bölümünde büyük beğeni toplayan bu eser, İran’ın boğucu bürokratik mekanizmalarına yönelik keskin ve sarsıcı bir eleştiri sunuyor. Film, sistemin çarkları arasında sıkışmış bireylerin hikayesini beyaz perdeye taşıyarak toplumsal bir ayna tutuyor.

Eğitimini İtalya’nın Bologna şehrinde tamamlayan yönetmen Asgari, filmdeki mizahın baskının kendi saçmalığından beslendiğini ve bu durumun sessiz bir hayatta kalma stratejisi işlevi gördüğünü belirtiyor. Hikayenin merkezinde, Kültür ve İslami İrşad Bakanlığı’nın uyguladığı katı sansür politikaları nedeniyle filmleri İran’da hiçbir zaman resmi gösterim izni alamayan kırk yaşındaki yönetmen Bahram yer alıyor. Sansür heyetinin, İslami etik gerekçesiyle bir köpeğin filmde yer almasını yasaklaması gibi absürt talepler, sinemacıların karşı karşıya kaldığı zorlu kısıtlamaların çarpıcı bir örneği olarak sunuluyor.

Eleştirmenlerin Woody Allen ve Nanni Moretti’nin tarzıyla paralellik kurduğu bu trajikomik yapım, karanlık bir mizah anlayışıyla örülmüş durumda. Bakanlıktan gelen son reddin ardından Bahram, filmini gizlice izleyiciye ulaştırmak için tehlikeli bir yolculuğa çıkıyor. Bu gizli görevde ona, parlak pembe Vespa motosikletiyle direnişin adeta simgesi haline gelen genç yapımcı Sadaf eşlik ediyor. Filmde kendisinin kurgusal bir versiyonunu canlandıran aktris Sadaf Asgari, daha önce Cannes Film Festivali’ne katıldığı için İran’da çalışma yasağı almıştı; bu durum, karaktere ve hikayeye derin bir gerçeklik katıyor.

Filmin yapım süreci, Seven Springs Pictures, Taat Films, Zoe Films, Salt for Sugar Films ve Films Studio Zentral gibi pek çok şirketin bir araya gelmesiyle gerçekleşti. Bu geniş ortaklık; İran, İtalya, Fransa, Almanya ve Türkiye’nin dahil olduğu uluslararası bir ortak yapımın gücünü yansıtıyor. Yönetmen Ali Asgari, devam eden protestolar ve internet kesintileri nedeniyle uçuşların iptal edilmesi sonucu Tahran’dan ayrılamasa da, İtalya’daki gösterimlerin takvimi değişmedi. 2023 yılında Cannes’da prömiyeri yapılan 'Earthly Verses' sonrası sekiz ay yurt dışına çıkış yasağı alan Asgari’nin sinematik mirası, Bologna’da özel bir saygıyla karşılandı. Cineteca di Bologna, yönetmenin öğrencilik yıllarına atıfta bulunarak 13 Ocak’ta başlayan kapsamlı bir retrospektif düzenledi.

'İlahi Komedya'nın temel teması, başkarakterin şu can alıcı arzusunda gizli: 'İnsan olabilmek için filmimi göstermek istiyorum.' Bu ifade, bir köpeğin görüntüsünün bile sansür nedeni sayıldığı baskıcı rejimlerde sanatsal özgürlük için verilen bitmek bilmeyen mücadeleyi gözler önüne seriyor. İranlı sinemacıların, örneğin Jafar Panahi’nin sansürle iş birliği yapmayı reddettiği için hapis ve seyahat yasaklarıyla karşılaştığı bir ortamda, Asgari’nin çalışması daha geniş bir direniş hareketinin parçası olarak görülüyor. Asgari’nin 'Tahran’da Kafka' gibi yapımlarının yeraltı kanallarıyla 10 milyondan fazla kişiye ulaşması, birçok İranlı sanatçı için yurt dışı gösterimlerinin sanatlarını duyurmak adına tek yasal yol olduğunu kanıtlıyor.