Recorduitbarsting van zonneplasma op weg naar de aarde: krachtige magnetische storm verwacht

Op 18 januari heeft een buitengewoon krachtige zonnevlam een gigantische wolk van gemagnetiseerd plasma de ruimte in geslingerd. Deze enorme massa verplaatst zich momenteel met een duizelingwekkende snelheid van meer dan 1100 kilometer per seconde rechtstreeks in de richting van onze planeet. Deskundigen verwachten dat de directe inslag op de magnetosfeer van de aarde morgen, 20 januari, rond 09:00 UTC zal plaatsvinden. Dit evenement kan leiden tot een zeer zware geomagnetische storm van het G4-niveau, waarbij de kans op een extreem G5-evenement zelfs reëel aanwezig is.

Wat deze gebeurtenis extra bijzonder maakt, is de onverwachte voorbode die zich inmiddels al heeft aangediend. Vandaag, op 19 januari, is een voorhoede van hoogenergetische protonen bij de baan van de aarde aangekomen, wat heeft geresulteerd in een zogeheten 'protonengebeurtenis' van recordsterkte. De stroom deeltjes met een energie van meer dan 10 MeV is binnen een etmaal met meer dan duizend keer toegenomen, waarbij een waarde van 1920 eenheden werd bereikt. Dit is het hoogste niveau dat sinds 2016 is gemeten en overschrijdt de kritieke gevarendrempel voor ruimte-elektronica met bijna 200 keer.

Een dergelijke intensiteit is uiterst zeldzaam en werd gedurende het gehele afgelopen jaar slechts twee keer waargenomen. Het dient voor astronomen als een onmiskenbaar signaal dat er een uitzonderlijk krachtige en snelle plasmawolk in aantocht is. De technische implicaties van deze deeltjesstroom zijn aanzienlijk, aangezien de gevoelige apparatuur in satellieten en andere ruimtevaartuigen onder grote druk komt te staan door de enorme toename in straling, wat een voorbode is voor de grotere verstoringen die nog moeten komen.

Zodra de hoofdwolk van plasma de aarde bereikt, zullen de belangrijkste gevolgen voor onze infrastructuur merkbaar worden. Er wordt een sterke G4-magnetische storm voorspeld, wat kan leiden tot diverse technische complicaties. Beheerders van elektriciteitsnetwerken hebben het advies gekregen om een verhoogde staat van paraatheid in te stellen, en er is een reële kans op merkbare storingen in satellietnavigatie en wereldwijde radiocommunicatie. Voor bewoners van de middelste breedtegraden is er echter ook een spectaculair positief gevolg: er worden ongelooflijk heldere poollichten verwacht.

In de nacht van 20 januari kan het noorderlicht bij helder weer zichtbaar zijn in ongebruikelijk zuidelijke regio's, tot aan de geografische breedtegraden van 50 tot 55 graden. Dit betekent dat inwoners van Noord-Europa, inclusief de centrale regio's, een zeldzame kans hebben om de aurora te aanschouwen. Ook in het noorden van de Verenigde Staten, in staten zoals Illinois of Oregon, in Canada en in verschillende Aziatische landen zal dit natuurverschijnsel waarschijnlijk met het blote oog te zien zijn, mits de weersomstandigheden dit toelaten.

Gezien de algemene rust die tot nu toe kenmerkend was voor de huidige zonnecyclus, wordt dit specifieke voorval door wetenschappers als zeer uitzonderlijk beschouwd. Onderzoekers blijven de situatie nauwlettend monitoren en wijzen op de zeldzame samenloop van omstandigheden: de exacte richting van de uitstoot, de enorme snelheid van de wolk en de voorafgaande recordstorm van protonen. Deze factoren maken het een van de meest significante zonne-gebeurtenissen van de afgelopen jaren, die zowel risico's als een uniek natuurverschijnsel met zich meebrengt.