Recordwarmte in januari 2026 verstoort Arctische Levenswijzen en Economie op Groenland

Groenland heeft in januari 2026 een uitzonderlijke weersperiode gekend, waarbij de westkust de warmste januari ooit gemeten temperaturen registreerde. Dit fenomeen, dat zich afspeelt tegen de achtergrond van Arctische Amplificatie – een opwarming die ruwweg vier keer sneller gaat dan het wereldwijde gemiddelde – onderstreept de zichtbaarheid van klimaatverandering in de regio.

In de nederzetting Ilulissat, gelegen ten noorden van de poolcirkel, bereikte de gemiddelde temperatuur in januari een afwijking van -1,6°C. Deze anomalie was 11 graden warmer dan het langetermijngemiddelde en doorbrak daarmee een record dat sinds 1929 van kracht was. Martin Olesen, klimaatonderzoeker bij het Deense Meteorologische Instituut (DMI), bevestigde dat een dergelijk langdurig en wijdverspreid temperatuurrecord wijst op fundamentele veranderingen. De hoofdstad Nuuk noteerde een gemiddelde van 0,1°C, wat de eerste keer is dat het januarigemiddelde boven het vriespunt uitkwam, en 7,8 graden boven het gemiddelde van de afgelopen drie decennia.

De extreme warmte leidde tot de volledige afwezigheid van zee-ijs in de lokale baaien, wat directe gevolgen had voor de traditionele Arctische praktijken. Sledenhondkampioen Jørgen Kristensen zag zich genoodzaakt om water te verslepen voor zijn honden, aangezien het gebruikelijke oppervlak van sneeuw en ijs was vervangen door aarde en rots. Het gebrek aan stabiele ijscondities vormt een diepgaande culturele uitdaging voor de Inuit-gemeenschappen, aangezien het ijs historisch diende als essentiële transportcorridors tussen afgelegen jachtgebieden en dorpen. Ook het toerisme ondervond hinder; ondernemers zoals Casper Moller konden hun klanten geen garantie meer geven voor winteractiviteiten als sneeuwscooteren en skiën.

Daarnaast verhogen de warmere omstandigheden de maritieme gevaren voor lokale vissers. Regenval creëert verraderlijke, spiegelgladde ijslagen over het water, wat het zicht belemmert en het risico op ongelukken vergroot. De visserij, een sector die zich richt op garnalen, heilbot en kabeljauw, vormt de ruggengraat van de Groenlandse export, goed voor ongeveer 23% van het BBP in 2023 en 15% van de totale werkgelegenheid. Klimaatonderzoekers bevestigen dat de opwarming van het zeewater de mariene ecosystemen en vismigratiepatronen kan wijzigen, wat de vangsten en de stabiliteit van deze sector op lange termijn kan beïnvloeden.

Jacob Hoyer, hoofd van het Nationaal Centrum voor Klimaatonderzoek bij het DMI, benadrukte dat de klimaatverandering duidelijk zichtbaar is op Groenland. Hoewel traditionele sectoren onder druk staan, kunnen de veranderingen ook economische kansen bieden. Verminderde ijsbedekking en minder operationele kosten door warmere omstandigheden kunnen mijnbouwprojecten voor strategische mineralen commercieel aantrekkelijker maken. De Royal Arctic Line merkte op dat schepen nu vrijer kunnen navigeren door wateren die voorheen onbegaanbaar waren door ijs. De aanhoudende trend van recordbrekende warmte in januari 2026 vraagt om voortdurende monitoring van de kwetsbare Arctische omgeving en de daarvan afhankelijke gemeenschappen.