Nieuw model onthult hoe vitale stoffen door de ijskorst van Europa naar de oceaan zinken

Een wetenschappelijke publicatie uit het begin van 2026 presenteert een baanbrekend theoretisch model dat verklaart hoe essentiële chemische bouwstenen van het oppervlak van Europa, de ijzige maan van Jupiter, hun weg vinden naar de wereldwijde ondergrondse oceaan. Onderzoekers van de Washington State University en het Virginia Polytechnic Institute hebben een hypothese opgesteld over een specifiek geologisch proces dat een verticale aanvoer van ingrediënten mogelijk maakt die noodzakelijk zijn voor het ondersteunen van leven. Dit mechanisme biedt een mogelijke oplossing voor het fundamentele probleem van het gebrek aan zonlicht voor fotosynthese onder de massieve ijslaag van de maan.

Het kernaspect van dit voorgestelde proces is gebaseerd op geavanceerde simulaties van een fenomeen dat sterke gelijkenissen vertoont met de delaminatie van de aardkorst. De wetenschappers suggereren dat de ijskap van Europa verre van homogeen is; bepaalde segmenten van het ijs die verrijkt zijn met zouten, worden aanzienlijk dichter en mechanisch zwakker in vergelijking met het omringende zuivere ijs. Deze verzwaarde zoutconcentraties kunnen uiteindelijk loskomen van het oppervlak en door de ijsmantel naar beneden zakken tot ze de grens met het vloeibare water bereiken. Op deze manier worden oxidanten, die aan het oppervlak worden gevormd onder invloed van de intense straling van Jupiter, effectief naar de diepten van de oceaan getransporteerd.

Uit de modellering blijkt dat dit zinkproces onder specifieke omstandigheden, zoals een verzwakte structuur van de ijskap, in een relatief korte geologische periode van ongeveer 30.000 jaar kan plaatsvinden. In meer conservatieve scenario's kan dit proces echter tussen de 1 en 10 miljoen jaar in beslag nemen. Het onderzoek werd geleid door Austin Green, een postdoc aan het Virginia Polytechnic Institute, in nauwe samenwerking met Catherine Cooper, universitair hoofddocent geofysica aan de Washington State University. Dit mechanisme, dat stoelt op aardse analogieën, verbetert de vooruitzichten op het bestaan van buitenaards leven in de oceaan van Europa aanzienlijk. Deze oceaan bevat naar schatting maar liefst twee keer het totale volume van alle oceanen op aarde bij elkaar.

Deze theoretische ontdekking is van bijzonder groot belang in het kader van de huidige Europa Clipper-missie van NASA, die op 14 oktober 2024 werd gelanceerd. Het ruimtevaartuig, dat op 1 maart 2025 een succesvolle zwaartekrachtmanoeuvre bij Mars uitvoerde, zal naar verwachting in april 2030 in het Jupitersysteem aankomen om de structuur van de ijskorst in detail te bestuderen. Eerdere gegevens, waaronder die van de Juno-vlucht op 29 september 2022, bevestigden al de aanwezigheid van geologische activiteit op Europa, hoewel deze waarnemingen destijds vooral wezen op horizontale bewegingen.

Het nieuw voorgestelde mechanisme van zoutzinking is onafhankelijk van de kleine poriën die eerder in de Juno-data werden geïdentificeerd. Het biedt een veel robuustere en grootschalige route voor de chemische voeding van de oceaan, zelfs wanneer de ijskorst een aanzienlijke dikte heeft. Door deze verticale transportroute wordt de bewoonbaarheid van Europa's diepten een steeds realistischer scenario voor astrobiologen wereldwijd. De interactie tussen de stralingsrijke oppervlakteomgeving en de beschermde watermassa eronder vormt hiermee een cruciale schakel in ons begrip van dit verre ijswereldje.