Analyse van 'Bio-Eend' Geluid Onthult Gecoördineerde Onderwatercommunicatie in de Zuidelijke Oceaan

Een recente analyse van archiefmateriaal, afgerond eind 2024, heeft aangetoond dat een ongebruikelijke akoestische signatuur, bekend als de 'Bio-Eend', een hoogst georganiseerd, afwisselend patroon vertoont dat sterk doet denken aan een dialoog. Dit geluid wordt al sinds de jaren zestig in de Antarctische wateren geregistreerd. Het terugkerende signaal, voor het eerst gedocumenteerd door onderwateronderzoekers bijna zestig jaar geleden, bleef lange tijd een van de onopgeloste akoestische raadsels van de Zuidelijke Oceaan.

Aanvankelijk bestonden er vermoedens dat de oorsprong van het geluid antropogeen was, mogelijk afkomstig van onderzeeërs. Deze theorieën werden echter in twijfel getrokken vanwege de complexiteit en de repetitieve aard van het patroon. Dit zette wetenschappers ertoe aan om actief op zoek te gaan naar een biologische bron voor deze mysterieuze geluiden.

Akoestische arraysystemen hebben meerdere bronnen op aanzienlijke afstanden van elkaar gedetecteerd. Uit de data bleek duidelijk dat één bron het signaal uitzond, terwijl de andere bronnen stil bleven totdat de eerste was uitgesproken. Dit wijst overtuigend op een vorm van gecoördineerde communicatie. Ross Chapman van de Universiteit van Victoria, die sinds 1986 betrokken is bij de analyse van deze gegevens, merkte op dat het meest verbazingwekkende aspect was: 'Wanneer één spreker aan het woord was, zwegen de anderen, alsof ze aandachtig luisterden.'

Deze bevinding werd gepresenteerd tijdens de 187e bijeenkomst van de Acoustical Society of America (ASA) in november 2024. Het markeerde de eerste concrete aanwijzing dat deze geluiden mogelijk een gesprek tussen individuen vertegenwoordigen. De onderzoekers konden ten minste vier afzonderlijke 'sprekers' identificeren die deze geluiden produceerden op verschillende locaties in de oceaan.

Hoewel de Minke-walvis (Balaenoptera bonaerensis) de meest waarschijnlijke kandidaat voor de bron blijft, is er al sinds 2014 sterk bewijs hiervoor. Wetenschappers, waaronder Denise Risch van NOAA, presenteerden destijds overtuigende data gebaseerd op opnames van akoestische loggers die in februari 2013 aan walvissen waren bevestigd. Echter, het ingewikkelde akoestische gedrag voegt, per begin 2026, een nieuwe laag van mysterie toe aan de diepzeebiologie.

Het vaststellen van de Minke-walvis als de bron van dit geluid is cruciaal. Het helpt bij het nauwkeurig inschatten van de seizoensgebonden aanwezigheid, migratieroutes en de populatieomvang van deze walvissoort, aangezien akoestische monitoring een veel kosteneffectievere methode is dan visuele observaties.

De 'Bio-Eend' kenmerkt zich door een frequentiebereik van 60 Hz tot 100 Hz, met harmonischen die oplopen tot 1 kHz. De tijdsinterval tussen de afzonderlijke geluiden ligt tussen de 1,6 en 3,1 seconden. Eerdere theorieën suggereerden dat deze geluiden mogelijk verband hielden met navigatie in gebieden met dichte ijsbedekking. Deze hypothese is echter ontkracht door de detectie van de geluiden in lagere breedtegraden zonder ijs, zoals nabij de kust van Namibië en in de Perth Canyon.

Vervolgonderzoek, onder andere in 2020, heeft de classificatie van deze geluiden voortgezet, waarbij typen C en D werden onderscheiden. De publicatie in het tijdschrift Biology Letters verandert ons beeld van de vocalisaties van de Minke-walvis; het blijkt dat ze niet alleen de reeds bekende 'boeing'-geluiden produceren, maar ook deze ritmische pulsen. Hoewel de bron nu grotendeels is vastgesteld, blijft de precieze functie van dit geluid een onderwerp voor verder wetenschappelijk onderzoek. Een van de hypotheses richt zich op een rol in de voortplanting, aangezien de pieken in de akoestische activiteit samenvielen met hun paarseizoen in de lagere breedtegraden.