Jalisco Formaliseert Mariachi-Opleiding met Nieuw Bachelordiploma

De viering van de Internationale Mariachi Dag op 21 januari onderstreept de blijvende culturele betekenis van het mariachi-genre. De universele erkenning als levend erfgoed werd formeel bekrachtigd toen de UNESCO op 27 november 2011 in Bali, Indonesië, het mariachi opnam in de lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid. Deze erkenning rustte op drie pijlers: de intergenerationele overdracht, vaak oraal en via gehoor; de onmisbare rol bij het versterken van de gemeenschapsidentiteit tijdens levensgebeurtenissen; en de taalkundige rijkdom, inclusief composities in inheemse talen zoals Nahuatl en Purépecha.

De oorsprong van de mariachi wordt algemeen toegeschreven aan de landelijke gebieden van West-Mexico, met Cocula, Jalisco, dat wordt beschouwd als de mondiale bakermat van de muziek. Hoewel de traditie eeuwen oud is, vond de definitieve muzikale transformatie plaats in de jaren dertig van de twintigste eeuw, mede door de invloed van cinema en radio. In deze periode werden de trompetten definitief geïntegreerd in de ensembles, wat het wereldwijd bekende geluid creëerde en de muziek commercialiseerde. Vóór deze ontwikkeling bestond het ensemble voornamelijk uit snaarinstrumenten, waaronder de viool, de vihuela en de guitarrón, die de harp verving.

De Mariachi Vargas de Tecalitlán, opgericht in 1897, speelde een sleutelrol in de nationale bekendheid van het genre, met name na hun optreden tijdens de inhuldiging van president Lázaro Cárdenas in 1934. Om dit culturele erfgoed verder te verankeren, zet Jalisco, de geboorteplaats van de mariachi, een stap voorwaarts in 2026. De staat zal als eerste in Mexico een bachelordiploma in Mexicaanse Regionale Muziek, specifiek gericht op mariachi, aanbieden. Dit academische initiatief, aangekondigd op de Regionale Mariachi School in Cocula, beoogt de traditie te versterken door middel van gestructureerde opleiding.

Dit nieuwe academische pad staat naast reeds bestaande formele opleidingen, zoals die van de Escuela de Mariachi Ollin Yoliztli in Mexico-Stad’s Plaza Garibaldi, die sinds 2012 een technisch middelbaar diploma in muzikale mariachi-uitvoering verstrekt. De directeur van Ollin Yoliztli, Vanessa Velasco, heeft de complexiteit van mariachi-zang vergeleken met die van opera. Het repertoire is breed en omvat traditionele vormen als jarabes, sones, polka's, walsen, serenades en corridos. Componisten zoals José Pablo Moncayo, met werken als Huapango, hebben de ritmes van de mariachi zelfs naar de symfonische zalen gebracht.

De invloed van de muziek is tegenwoordig wereldwijd merkbaar, met actieve groepen in landen als de Verenigde Staten, Frankrijk en Japan, waar het genre zich verder ontwikkelt door fusies met stijlen als jazz en pop. De toewijding van musici en dragers van de traditie, die hun culturele erfenis al meer dan 200 jaar doorgeven, ligt ten grondslag aan zowel de UNESCO-erkenning als de nieuwe academische programma's.