किलाउएया उद्गारानंतर ४.६ तीव्रतेचा भूकंप; भूगर्भीय हालचालींवर लक्ष केंद्रित

हवाई बेटावरील किलाउएया ज्वालामुखीजवळ बुधवार, २६ नोव्हेंबर २०२५ रोजी रात्री उशिरा ४.६ तीव्रतेचा भूकंपाचा धक्का जाणवला. युनायटेड स्टेट्स जिओलॉजिकल सर्व्हे (USGS) च्या हवाईयन ज्वालामुखी वेधशाळेने (HVO) या भूकंपाचे केंद्र ज्वालामुखीच्या दक्षिण उतारावर निश्चित केले. ही भूगर्भीय घटना किलाउएयाच्या ३७ व्या उद्गार टप्प्याच्या समाप्तीनंतर अवघ्या दहा मिनिटांनी घडली, ज्यामध्ये नऊ तासांपेक्षा जास्त काळ तीव्र लाव्हाचे फवारे उडाले होते.

३७ व्या टप्प्यातील फवाऱ्यांची क्रिया स्थानिक वेळेनुसार रात्री ११:३९ वाजता थांबली आणि त्यानंतर बरोबर दहा मिनिटांनी, म्हणजे ११:४९ वाजता, ४.६ तीव्रतेचा भूकंप नोंदवला गेला. या भूकंपाचा केंद्रबिंदू समुद्राच्या पातळीपासून अंदाजे तीन मैल खाली, फर्ण फॉरेस्टच्या दक्षिण-आग्नेयेस सुमारे नऊ मैल अंतरावर होता. या घटनेमुळे हवाई बेटावर हादरे जाणवले आणि USGS च्या 'डिड यू फील इट?' वेबसाइटवर पहिल्या तासात २०० हून अधिक 'फेल्ट रिपोर्ट्स' नोंदवले गेले, जे पाच तासांत जवळपास ५०० पर्यंत वाढले.

HVO च्या विश्लेषणातून असे दिसून आले की भूकंपाचे स्थान, खोली आणि नोंदवलेले तरंग दक्षिण उतारावरील स्थापित भ्रंशांवर (faults) होणाऱ्या घसरणीशी सुसंगत होते. हा प्रदेश बेटाच्या निर्मितीच्या मूलभूत प्रक्रियेचा भाग म्हणून दरवर्षी हजारो भूकंपांची नोंद करणारा अमेरिकेतील सर्वात जास्त भूकंपप्रवण क्षेत्रांपैकी एक आहे. पॅसिफिक त्सुनामी चेतावणी केंद्राने कोणताही त्सुनामी धोका जारी केला नाही, परंतु ही घटना कार्यरत असलेल्या सततच्या भूगर्भीय शक्तींची आठवण करून देते.

काही भूकंपशास्त्रज्ञ या घटनेला २०१५ च्या तीव्र उद्गार क्रमादरम्यान झालेल्या ६.९ तीव्रतेच्या दक्षिण उतारावरील भूकंपाचा संभाव्य आफ्टरशॉक मानतात. या भूकंपाच्या पार्श्वभूमीवर, USGS ने किलाउएयाच्या शिखर उद्गारासाठी (एपिसोड ३७) ज्वालामुखी सतर्कता पातळी 'वॉच' आणि विमान वाहतूक रंग कोड 'ऑरेंज' कायम ठेवला. फवाऱ्यांचा शेवट झाल्यानंतर फुगवट्यात (inflation) वाढ झाल्याचे दिसून येते, जे सूचित करते की शिखर मॅग्मा जलाशय पुन्हा दाब वाढवत आहे, ज्यामुळे पुढील आठवड्यात आणखी एक उद्गार टप्पा येण्याची शक्यता आहे, जरी प्राथमिक मॉडेल्सनी पुढील टप्पा किमान एक आठवडा दूर असल्याचे सुचवले होते.

किलाउएया कॅल्डेराच्या सभोवतालचा परिसर, जो २००७ च्या अखेरीस लोकांसाठी बंद आहे, भूकंपाच्या हालचालींमुळे खडकांच्या कोसळण्यामुळे आणि जमिनीला पडलेल्या भेगांमुळे धोकादायक राहिला आहे. USGS मधील हवाईयन ज्वालामुखी वेधशाळेने (HVO) या गतिमान भूगर्भीय प्रक्रियांचा मागोवा घेण्यासाठी हवाई व्होल्कॅनोस नॅशनल पार्क आणि हवाई काउंटी सिव्हिल डिफेन्स एजन्सीसारख्या संस्थांशी समन्वय साधून सतत निरीक्षण सुरू ठेवले आहे.

३७ व्या टप्प्यातील फवाऱ्यांची क्रिया ११:३९ वाजता थांबली, ज्यामध्ये उत्तर व्हेंटमधून ५००-६०० फूट उंचीचे लाव्हा फवारे आले आणि त्यांनी हलेमाउमाउ क्रेटरच्या ७५% भागावर लाव्हाचा प्रवाह पसरवला, ज्याचा सरासरी उद्गार दर २०० घन यार्ड प्रति सेकंदापेक्षा जास्त होता.