Điện Đàm Trump-Tập Cận Bình: Căng Thẳng Iran, Thương Mại và Lập Trường Cứng Rắn về Đài Loan

Vào thứ Tư, ngày 4 tháng 2 năm 2026, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tiến hành một cuộc điện đàm toàn diện, tập trung vào ba lĩnh vực chính: tình hình căng thẳng tại Iran, các vấn đề thương mại song phương, và vấn đề chủ quyền của Đài Loan. Cuộc trao đổi cấp cao này diễn ra trong bối cảnh quan hệ quốc tế có nhiều biến động, đặc biệt là việc Hiệp ước New START giữa Hoa Kỳ và Nga chính thức hết hiệu lực vào cùng ngày.

Tổng thống Trump nhấn mạnh yêu cầu Bắc Kinh cô lập Tehran liên quan đến các hành động gây bất ổn của nước này, đồng thời xác nhận kế hoạch cá nhân về chuyến thăm Bắc Kinh dự kiến vào tháng 4 năm 2026. Washington đang gây áp lực gia tăng lên Iran, quốc gia vừa trải qua cuộc đàn áp các cuộc biểu tình toàn quốc trong tháng trước. Tổng thống Trump trước đó đã công bố ý định áp đặt mức thuế 25% đối với hàng nhập khẩu từ các quốc gia tiếp tục giao thương với Tehran, một động thái nhằm siết chặt kinh tế Iran. Dữ liệu từ các nguồn thương mại cho thấy, Iran ghi nhận kim ngạch thương mại quốc tế gần 125 tỷ USD trong năm 2024, với riêng giao dịch với Trung Quốc là khoảng 32 tỷ USD theo một báo cáo, mặc dù các dữ liệu khác cho thấy con số xuất khẩu của Iran sang Trung Quốc năm 2024 là 4,44 tỷ USD và nhập khẩu là 17,798.9 triệu USD. Sự khác biệt trong lập trường này làm nổi bật thách thức ngoại giao mà chính quyền Trump đang đối mặt trong việc huy động các đối tác thương mại lớn như Trung Quốc trong nỗ lực cô lập Tehran.

Sự khác biệt trong thông điệp được đưa ra sau cuộc gọi là đáng chú ý: Tổng thống Trump mô tả mối quan hệ cá nhân với Chủ tịch Tập là "cực kỳ tốt" và xác nhận chuyến thăm tháng Tư, trong khi bản ghi chính thức của Trung Quốc lại không đề cập đến chuyến thăm này. Thay vào đó, phía Trung Quốc tập trung vào các hội nghị thượng đỉnh lớn sắp tới như cơ hội để gặp mặt, đồng thời kêu gọi một năm 2026 hướng tới "tôn trọng lẫn nhau, chung sống hòa bình và hợp tác cùng thắng". Sự khác biệt này ngụ ý về một sự thận trọng ngoại giao có chủ đích từ phía Bắc Kinh, mặc dù quan hệ song phương được cho là đang ổn định sau thỏa thuận ngừng bắn thương mại cuối năm 2025. Các cuộc thảo luận cũng bao gồm các vấn đề thương mại khác như khả năng mua đậu nành và các sản phẩm nông nghiệp từ Trung Quốc, cũng như nỗ lực kiềm chế vận chuyển fentanyl bất hợp pháp.

Vấn đề Đài Loan tiếp tục là một điểm xung đột không thể thiếu, với Chủ tịch Tập Cận Bình tái khẳng định lập trường kiên định của Trung Quốc rằng việc hòn đảo này "trở về" là một phần cốt lõi của trật tự quốc tế hậu Thế chiến II. Bắc Kinh nhấn mạnh rằng Washington cần xử lý việc bán vũ khí cho hòn đảo dân chủ này một cách "cực kỳ thận trọng", vì Trung Quốc chưa loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để thống nhất. Ngược lại, Tổng thống Trump bày tỏ sự trân trọng đối với những quan ngại của Trung Quốc về Đài Loan và mong muốn duy trì kênh liên lạc để giữ cho quan hệ song phương được ổn định.

Bối cảnh của cuộc điện đàm càng trở nên phức tạp khi nó diễn ra đồng thời với sự kiện Hiệp ước New START hết hiệu lực vào ngày 4 tháng 2 năm 2026, chấm dứt khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân song phương cuối cùng giữa Hoa Kỳ và Nga, hai quốc gia nắm giữ phần lớn kho vũ khí hạt nhân toàn cầu. Sự kiện này mở ra một giai đoạn mới của nguy cơ hạt nhân gia tăng, khi các cuộc đàm phán về một hiệp ước kế nhiệm bị đình trệ do yêu cầu của Hoa Kỳ là Trung Quốc phải tham gia, điều mà Bắc Kinh đã từ chối. Việc Chủ tịch Tập đồng thời điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cùng ngày càng nhấn mạnh những thay đổi an ninh toàn cầu đang diễn ra song song. Trong bối cảnh này, Tổng thống Trump cũng đề cập đến mong muốn đưa Trung Quốc vào các giới hạn vũ khí hạt nhân mới, một đề xuất mà Trung Quốc đã kiên quyết phản đối.

Nhìn chung, cuộc trao đổi giữa hai nhà lãnh đạo Hoa Kỳ và Trung Quốc cho thấy một mối quan hệ đang được quản lý cẩn thận, ổn định trên bề mặt nhờ các thỏa thuận thương mại trước đó, nhưng vẫn tiềm ẩn những điểm ma sát sâu sắc về an ninh chiến lược và các vấn đề khu vực nhạy cảm như Iran và Đài Loan. Các nhà hoạch định kinh doanh tại Hoa Kỳ hiện coi rủi ro địa chính trị này là một đặc điểm cơ cấu trong việc lập kế hoạch liên quan đến quan hệ Mỹ-Trung.