Iran thực hiện các biện pháp đáp trả tương xứng sau khi EU liệt IRGC vào danh sách khủng bố

Vào ngày 2 tháng 2 năm 2026, Cộng hòa Hồi giáo Iran đã thực hiện một bước đi ngoại giao đầy quyết liệt nhằm bày tỏ sự phản đối gay gắt trước quyết định của Liên minh Châu Âu (EU) trong việc đưa Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) vào danh sách các tổ chức khủng bố. Ngay trong ngày hôm đó, Bộ Ngoại giao Iran đã triệu tập đại sứ của tất cả các quốc gia thành viên EU đang thực hiện nhiệm vụ ngoại giao tại Tehran để trao công hàm phản đối chính thức. Động thái này được xem là lời đáp trả trực diện đối với nghị quyết mà các bộ trưởng ngoại giao EU đã thông qua vào ngày 29 tháng 1 năm 2026, một quyết định được thúc đẩy bởi những cáo buộc về vai trò của IRGC trong việc trấn áp làn sóng biểu tình lan rộng khắp Iran vào tháng 1 năm 2026.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmail Baghaei, đã xác nhận việc triệu tập các nhà ngoại giao phương Tây và mô tả hành động này chỉ là phản ứng tối thiểu ban đầu từ phía Tehran. Ông Baghaei khẳng định rằng Iran đang tích cực chuẩn bị các biện pháp trả đũa mang tính gương soi đối với EU, đồng thời chỉ trích mạnh mẽ quyết định của Brussels là "phi pháp, không có căn cứ và là một sai lầm nghiêm trọng". Như một biện pháp đáp trả tức thời, vào ngày 1 tháng 2, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf đã tuyên bố rằng dựa trên đạo luật "Đáp trả" được ban hành năm 2019, Cộng hòa Hồi giáo hiện coi lực lượng vũ trang của tất cả các quốc gia thuộc Liên minh Châu Âu là các nhóm khủng bố. Ông Ghalibaf, vốn là một cựu chỉ huy của IRGC, nhấn mạnh rằng mọi hệ lụy phát sinh từ quyết định này sẽ hoàn toàn do phía Liên minh Châu Âu gánh chịu.

Ở phía ngược lại, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul đã thẳng thừng bác bỏ các biện pháp đáp trả của Iran, gọi đó là những tuyên bố "vô căn cứ" và mang đậm tính chất "tuyên truyền". Ông Wadephul khẳng định rằng quyết định của EU là một bước đi cần thiết và đã được cân nhắc kỹ lưỡng trước những hành động của IRGC đối với người biểu tình cũng như các hoạt động gây bất ổn của tổ chức này trong khu vực. Trước đó, Hoa Kỳ đã ghi tên IRGC vào danh sách các tổ chức khủng bố từ tháng 4 năm 2019, và Canada cũng đã thực hiện bước đi tương tự vào tháng 6 năm 2024. Bà Kaja Kallas, người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU, khi công bố quyết định vào ngày 29 tháng 1, đã tuyên bố mạnh mẽ rằng các hành vi đàn áp bạo lực không thể diễn ra mà không bị trừng phạt.

Sự leo thang căng thẳng ngoại giao này diễn ra trong bối cảnh các hoạt động quân sự của Hoa Kỳ tại khu vực đang gia tăng đáng kể. Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã được lệnh chuyển hướng từ Biển Đông vào ngày 14 tháng 1 năm 2026 và đã tiến vào khu vực chịu trách nhiệm của Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) tại Trung Đông vào khoảng ngày 26 đến 27 tháng 1 năm 2026. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trước đó đã mô tả sự hiện diện quân sự hùng hậu này là một "hạm đội khổng lồ", gửi đi một thông điệp răn đe rõ ràng tới Tehran trong giai đoạn nhạy cảm này.

Bất chấp những diễn biến căng thẳng trên thực địa, các kênh ngoại giao vẫn đang nỗ lực hoạt động để tìm kiếm giải pháp. Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Qatar hiện đang đóng vai trò trung gian để tổ chức một cuộc gặp gỡ giữa Đặc phái viên Hoa Kỳ Steve Witkoff và các quan chức cấp cao của Iran, dự kiến có thể diễn ra tại Ankara vào cuối tuần này. Tuy nhiên, lộ trình đàm phán vẫn còn rất gian nan khi phía Iran kiên quyết yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế như một điều kiện tiên quyết cho bất kỳ cuộc thảo luận nào. Trong khi đó, các phe phái bảo thủ tại Tehran vẫn giữ lập trường cứng rắn, bác bỏ mọi yêu cầu từ phía Mỹ liên quan đến việc hạn chế chương trình hạt nhân và kho vũ khí tên lửa chiến lược của họ.

Tình hình nội bộ tại Iran cũng phản ánh sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền theo đường lối cứng rắn. Truyền thông nhà nước Iran đưa tin về việc truy tố một người dẫn chương trình truyền hình vì đã có những lời lẽ chế nhạo các nạn nhân của cuộc trấn áp hồi tháng Giêng. Theo báo cáo từ tổ chức nhân quyền HRANA tính đến ngày 31 tháng 1 năm 2026, đã có tổng cộng 6.713 người thiệt mạng kể từ khi các cuộc biểu tình bùng phát vào cuối tháng 12 năm 2025. Giữa bầu không khí ngột ngạt đó, IRGC đã xác nhận việc triển khai các cuộc tập trận quy mô lớn tại khu vực eo biển Hormuz, bất chấp những cảnh báo nghiêm khắc từ CENTCOM về việc không được thực hiện các hành động khiêu khích có thể dẫn đến xung đột vũ trang.