Diễn đàn Davos 2026: Đàm phán về Ukraine bị phủ bóng bởi tranh chấp Greenland và căng thẳng trong NATO

Hội nghị thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ vào ngày 21 tháng 1 năm 2026 đã trở thành tâm điểm của hai luồng ngoại giao đối lập: nỗ lực thúc đẩy hòa bình cho cuộc xung đột tại Ukraine và sự leo thang trong yêu cầu của Mỹ về việc mua lại Greenland từ Đan Mạch. Những diễn biến này xảy ra trong bối cảnh cuộc chiến tại Ukraine đã kéo dài gần bốn năm và căng thẳng xuyên Đại Tây Dương đang gia tăng mạnh mẽ, trực tiếp định hình chương trình nghị sự của các nhà lãnh đạo toàn cầu.

Trọng tâm của các nỗ lực hạ nhiệt khủng hoảng Ukraine là cuộc họp quan trọng dự kiến diễn ra tại Moscow vào ngày 22 tháng 1 năm 2026. Cuộc gặp này sẽ có sự tham gia của Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, doanh nhân Jared Kushner và Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm thảo luận về một thỏa thuận hòa bình tiềm năng. Phát biểu bên lề diễn đàn, ông Steve Witkoff mô tả cuộc gặp tại Moscow là một "tuyên bố quan trọng" về thiện chí của Nga trong việc tìm kiếm giải pháp ngoại giao. Ông cũng tiết lộ rằng một kế hoạch ngừng bắn gồm 20 điểm đã hoàn thiện hơn 90%, mặc dù các vấn đề về lãnh thổ vẫn chưa được giải quyết triệt để. Người phát ngôn Điện Kremlin, Dmitry Peskov, đã xác nhận cuộc họp này đã được đưa vào lịch trình chính thức của Tổng thống Putin.

Yêu cầu của Donald Trump về việc bắt đầu đàm phán ngay lập tức để mua lại Greenland đã gây ra một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Phát biểu tại Davos vào ngày 21 tháng 1, Tổng thống Trump khẳng định Mỹ là lực lượng duy nhất đủ khả năng đảm bảo an ninh cho hòn đảo này. Ông tuyên bố sẽ không sử dụng vũ lực để đạt được mục đích, nhưng nhấn mạnh rằng "điều này sẽ được ghi nhớ" nếu yêu cầu bị từ chối. Tuyên bố này được đưa ra sau những lời đe dọa áp thuế quan đối với Đan Mạch và các quốc gia châu Âu khác. Trước đó, chính quyền Đan Mạch và Greenland đã tái khẳng định lập trường rằng hòn đảo này không phải để bán và không có ý định trở thành một phần của Hoa Kỳ.

Hệ lụy địa chính trị từ yêu cầu đối với Greenland đã ngay lập tức vấp phải phản ứng gay gắt từ các đồng minh then chốt. Việc ông Trump cho rằng châu Âu yếu kém về kinh tế và đang tạo ra gánh nặng quá mức cho NATO được coi là một hình thức gây áp lực trực tiếp. Đáp lại các mối đe dọa về thuế quan — điều mà Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen cảnh báo sẽ phá hoại quan hệ xuyên Đại Tây Dương — Liên minh Châu Âu đã thực hiện một lập trường cứng rắn. Các nhà lập pháp EU thậm chí đã đi đến kết luận cần đình chỉ các cuộc đàm phán về thỏa thuận thương mại với Mỹ. Trong bối cảnh các mối đe dọa từ phía Mỹ, lực lượng NATO đã triển khai chiến dịch "Sức chịu đựng Bắc Cực" (Operation Arctic Endurance) tại Greenland, một động thái mà một số nhà lãnh đạo châu Âu coi là phản ứng đối với các đe dọa thuế quan. Ngược lại, Lầu Năm Góc cũng thông báo cắt giảm sự tham gia vào các lực lượng NATO, phản ánh sự rạn nứt ngày càng sâu sắc.

Trong bối cảnh phức tạp tại Davos, một tình thế tiến thoái lưỡng nan đã nảy sinh: tranh chấp xung quanh Greenland thực tế đã làm đình trệ việc phê duyệt kế hoạch viện trợ tài chính trị giá 800 tỷ USD cho Ukraine, vốn đã được chuẩn bị để thống nhất giữa Mỹ, châu Âu và Ukraine. Một nhà ngoại giao cấp cao của EU giấu tên nhận định rằng "bầu không khí đã thay đổi" và "ông Trump đã vượt quá giới hạn", khiến sự chú ý dành cho vấn đề Ukraine bị lu mờ, dù kế hoạch viện trợ chưa hoàn toàn bị loại bỏ. Các cuộc thảo luận còn có sự góp mặt của Thủ tướng Canada Mark Carney, người đã bị ông Trump công khai chỉ trích là "vô ơn" đối với Hoa Kỳ. Như vậy, Diễn đàn Davos 2026 đã phơi bày sự đan xen giữa nỗ lực tìm kiếm hòa bình tại Ukraine và chính sách bảo vệ lợi ích chiến lược quyết liệt của Mỹ tại Bắc Cực, dẫn đến những rạn nứt ngoại giao đáng kể với các đối tác châu Âu.